Wymagania edukacyjne z języka polskiego w klasie VIII
Uczniów obowiązują wiadomości i umiejętności nabyte w klasach IV – VII.
Ocenę wyższą otrzymuje uczeń, który spełnia wszystkie wymagania ocen niższych – pozytywnych.
OCENA CELUJĄCA
– Otrzymuje ją uczeń, który biegle posługuje się zdobytymi wiadomościami i umiejętnościami zarówno w rozwiązywaniu problemów teoretycznych, jak i praktycznych ujętych w programie nauczania oraz wynikających z podstawy programowej.
– Kreatywnie, samodzielnie rozwija własne uzdolnienia i zainteresowania.
– Proponuje rozwiązania oryginalne.
– Jego wypowiedzi ustne i pisemne są bezbłędne, cechują się dojrzałością myślenia. Nie powiela cudzych poglądów, potrafi krytycznie ustosunkować się do językowej, literackiej i kulturalnej rzeczywistości.
– Podejmuje działalność literacką lub kulturalną w różnych formach szkolnych. Prezentuje wysoki poziom merytoryczny oraz artystyczny.
OCENA BARDZO DOBRA
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
Uczeń:
– bezbłędnie rozpoznaje rodzaje literackie: epikę lirykę i dramat,
– określa wszystkie cechy charakterystyczne dla poszczególnych rodzajów i klasyfikuje czytany utwór do odpowiedniego rodzaju,
– świadomie posługuje się terminami: tren, epopeja; potrafi wymienić ich cechy oraz wskazuje cechy gatunkowe czytanych utworów literackich,
– rozpoznaje w tekście literackim: neologizm, inwokację, alegorię i poprawnie określa ich funkcje,
– zna pojęcie ironii; rozpoznaje ją w tekście,
– właściwie wskazuje w poznawanych tekstach problematykę egzystencjalną i poddaje ją refleksji,
– samodzielnie określa wartości estetyczne poznawanych tekstów literackich,
– w swoich poprawnych językowo i komunikatywnych wypowiedziach wykorzystuje interpretację utworów literackich, by odwołać się do wartości uniwersalnych związanych z postawami społecznymi, narodowymi, religijnymi, etycznymi.
II. Odbiór tekstów kultury.
Uczeń:
– prawidłowo wyszukuje w tekście potrzebne informacje oraz cytuje odpowiednie fragmenty tekstu publicystycznego, popularnonaukowego lub naukowego,
– poprawnie porządkuje informacje w zależności od ich funkcji w przekazie,
– samodzielnie i twórczo interpretuje dzieła sztuki (obraz, grafikę, rzeźbę, fotografię),
– dostrzega różnice między literaturą piękną a literaturą naukową, popularnonaukową, publicystyką i poprawnie określa funkcje tych rodzajów piśmiennictwa,
– rozpoznaje gatunki dziennikarskie: reportaż, artykuł i właściwie określa ich podstawowe cechy,
– samodzielnie znajduje w tekstach współczesnej kultury popularnej (np. w filmach, komiksach, piosenkach) nawiązania do tradycyjnych wątków literackich i kulturowych.
III. Kształcenie językowe.
1. Gramatyka języka polskiego.
Uczeń:
– w większości bezbłędnie wykonuje zadania o dużej skali trudności dotyczące wiadomości i umiejętności z gramatyki opisowej wprowadzonych w klasach programowo niższych (IV-VII);
– sporządza wykresy rozbudowanych zdań wielokrotnie złożonych,
– rozumie i właściwie stosuje zasady dotyczące wyjątków od reguły polskiego akcentu.
2. Zróżnicowanie języka.
Uczeń:
– dostrzega zróżnicowanie słownictwa, w tym rozpoznaje słownictwo ogólnonarodowe i słownictwo o ograniczonym zasięgu (np. terminy naukowe, archaizmy, kolokwializmy),
– wyjaśnia różnice pomiędzy treścią a zakresem wyrazu; różnicuje wyrazy ze względu na ich treść i zakres,
– stosuje sposoby wzbogacania słownictwa,
– rozumie znaczenie homonimów i wyrazów wieloznacznych; potrafi wskazać różnice pomiędzy nimi.
3. Komunikacja językowa i kultura języka.
Uczeń:
– rozumie, na czym polega grzeczność językowa i zawsze stosuje ją w wypowiedziach
– swobodnie wykorzystuje znane normy językowe odpowiednie dla wypowiedzi publicznych.
III. Ortografia i interpunkcja.
Uczeń:
– bezbłędnie wykonuje zadania o dużej skali trudności dotyczące wiadomości i umiejętności z ortografii i interpunkcji wprowadzonych w klasach programowo niższych (IV-VII);
IV. Elementy retoryki.
Uczeń:
– sprawnie gromadzi i porządkuje materiał rzeczowy potrzebny do tworzenia wypowiedzi;
– bezbłędnie redaguje plan kompozycyjny własnej wypowiedzi,
– tworzy poprawną wypowiedź, stosując odpowiednią dla danej formy gatunkowej kompozycję oraz zasady spójności językowej między akapitami,
– zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi, rzeczowo uzasadniając własne zdanie,
– rozpoznaje manipulację językową i przeciwstawia jej zasady etyki wypowiedzi.
V. Mówienie i pisanie.
Uczeń:
– tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: podanie, przemówienie, CV, list motywacyjny, sprawozdanie z filmu i spektaklu oraz wszystkie poznane w klasach IV- VII,
– poprawnie formułuje pytania do tekstu,
– dokonuje właściwej interpretacji głosowej czytanych i wygłaszanych tekstów.
VI. Samokształcenie.
Uczeń:
– korzysta z informacji z poszanowaniem praw autorskich,
– samodzielnie i z pomocą nauczyciela rozwija swoje uzdolnienia i zainteresowania,
– uczestniczy w życiu kulturalnym w swoim regionie,
– rozwija umiejętność krytycznego myślenia i formułowania komunikatywnych, poprawnych opinii.
– rozwija umiejętności samodzielnej prezentacji wyników swojej pracy.
OCENA DOBRA
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
Uczeń:
– rozpoznaje rodzaje literackie: epikę lirykę i dramat,
– posługuje się terminami: tren, epopeja, potrafi wymienić ich najważniejsze cechy oraz wskazuje cechy gatunkowe czytanych utworów literackich,
– posługuje się terminami: akt, scena, didaskalia, monolog, dialog,
– zazwyczaj rozpoznaje w tekście literackim: neologizm, inwokację i stara się poprawnie określa ich funkcje,
– zna pojęcie ironii i rozpoznaje ją w tekście,
– określa wartości estetyczne poznawanych tekstów literackich,
– w swoich poprawnych językowo i komunikatywnych wypowiedziach wykorzystuje interpretację utworów literackich.
II. Odbiór tekstów kultury.
Uczeń:
– zazwyczaj wyszukuje w tekście potrzebne informacje oraz cytuje odpowiednie fragmenty tekstu publicystycznego, popularnonaukowego lub naukowego,
– stara się porządkować informacje w zależności od ich funkcji w przekazie,
– w większości samodzielnie interpretuje dzieła sztuki (obraz, grafikę, rzeźbę, fotografię),
– wskazuje różnice między literaturą piękną a literaturą naukową, popularnonaukową, publicystyką i poprawnie wskazuje główne funkcje tych rodzajów piśmiennictwa,
– w większości przykładów rozpoznaje gatunki dziennikarskie: reportaż, artykuł i właściwie określa ich podstawowe cechy.
III. Kształcenie językowe.
1. Gramatyka języka polskiego.
Uczeń:
– poprawnie wykonuje zadania o średniej skali trudności dotyczące wiadomości i umiejętności z gramatyki opisowej wprowadzonych w klasach programowo niższych (IV VII);
– tworzy wykresy wypowiedzeń wielokrotnie złożonych,
– właściwie stosuje zasady dotyczące wyjątków od reguł akcentowania w języku polskim.
2. Zróżnicowanie języka.
Uczeń:
– zazwyczaj dostrzega zróżnicowanie słownictwa, w tym rozpoznaje słownictwo ogólnonarodowe i słownictwo o ograniczonym zasięgu (np. terminy naukowe, archaizmy, kolokwializmy),
– stosuje sposoby wzbogacania słownictwa,
– wskazuje w tekście homonimy i wyrazy wieloznaczne (w większości przykładów).
3. Komunikacja językowa i kultura języka.
Uczeń:
– rozumie, na czym polega grzeczność językowa i zawsze stosuje ją w wypowiedziach.
4. Ortografia i interpunkcja.
Uczeń:
– bezbłędnie wykonuje zadania o średniej skali trudności dotyczące wiadomości oraz umiejętności z ortografii i interpunkcji wprowadzonych w klasach programowo niższych (IV-VII).
5. Elementy retoryki.
Uczeń:
– sprawnie gromadzi i porządkuje materiał rzeczowy potrzebny do tworzenia wypowiedzi,
– tworzy wypowiedź, stosując odpowiednią dla danej formy gatunkowej kompozycję oraz zasady spójności językowej między akapitami,
– zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi,
– potrafi wskazać manipulację językową i przeciwstawia jej zasady etyki wypowiedzi.
6. Mówienie i pisanie.
Uczeń:
– tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: podanie, przemówienie, CV, list motywacyjny, sprawozdanie z filmu i spektaklu oraz wszystkie poznane w klasach IV- VII,
– stara się właściwie interpretować głosowo czytane i wygłaszane teksty.
IV. Samokształcenie.
Uczeń:
– korzysta z informacji z poszanowaniem praw autorskich,
– samodzielnie i z pomocą nauczyciela rozwija swoje uzdolnienia i zainteresowania,
– uczestniczy w życiu kulturalnym w swoim regionie,
– rozwija umiejętność formułowania komunikatywnych, poprawnych opinii.
OCENA DOSTATECZNA
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
Uczeń:
– zna pojęcia: liryka, epika, dramat
– określa niektóre cechy charakterystyczne dla poszczególnych rodzajów i klasyfikuje czytany utwór do odpowiedniego rodzaju,
– zazwyczaj poprawnie posługuje się terminami: tren, epopeja, umiejąc wymienić ich podstawowe cechy,
– zna pojęcie ironii,
– z pomocą nauczyciela określa wartości estetyczne poznawanych tekstów literackich,
– w swoich wypowiedziach wykorzystuje interpretację utworów literackich.
2. Odbiór tekstów kultury.
Uczeń:
– w większości poprawnie wyszukuje w tekście potrzebne informacje oraz cytuje odpowiednie fragmenty tekstu publicystycznego, popularnonaukowego lub naukowego,
– stara się samodzielnie interpretować dzieła sztuki (obraz, grafikę, rzeźbę, fotografię),
– wskazuje niektóre różnice pomiędzy literaturą piękną a literaturą naukową, popularnonaukową, publicystyką,
– zazwyczaj rozpoznaje gatunki dziennikarskie: reportaż, artykuł.
II. Kształcenie językowe.
1. Gramatyka języka polskiego.
Uczeń:
– poprawnie wykonuje zadania o niewielkiej skali trudności dotyczące wiadomości i umiejętności z gramatyki opisowej wprowadzonych w klasach programowo niższych (IV VII);
– tworzy wykresy zdań wielokrotnie złożonych (łatwiejsze przykłady),
– zna zasady akcentowania w języku polskim i potrafi wskazać niektóre wyjątki od reguł.
2. Zróżnicowanie języka.
Uczeń:
– dostrzega zróżnicowanie słownictwa,
– stosuje sposoby wzbogacania języka,
– rozpoznaje homonimy.
3. Komunikacja językowa i kultura języka.
– Uczeń rozumie, na czym polega grzeczność językowa i stara się ją stosować.
III. Ortografia i interpunkcja.
Uczeń:
– wykonuje zadania o niewielkiej skali trudności dotyczące wiadomości oraz umiejętności z ortografii i interpunkcji wprowadzonych w klasach programowo niższych (IV-VII).
IV. Elementy retoryki.
Uczeń:
– gromadzi i porządkuje materiał rzeczowy potrzebny do tworzenia wypowiedzi,
– zazwyczaj tworzy poprawną wypowiedź, stosuje kompozycję odpowiednią dla danej formy gatunkowej,
– umieszcza akapity w tworzonych wypowiedziach pisemnych,
– zna pojęcia argument i przykład, jednak nie zawsze je odróżnia,
– zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi, czasami uzasadnia własne zdanie.
V. Mówienie i pisanie.
Uczeń:
– tworzy wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: podanie, przemówienie, CV, list motywacyjny, sprawozdanie oraz wszystkie poznane w klasach IV- VII
– poprawnie formułuje pytania do tekstu.
VI. Samokształcenie.
Uczeń:
– korzysta z informacji z poszanowaniem praw autorskich,
– samodzielnie i z pomocą nauczyciela rozwija swoje uzdolnienia i zainteresowania,
– uczestniczy w życiu kulturalnym w swoim regionie,
– rozwija umiejętność formułowania komunikatywnych, poprawnych opinii.
OCENA DOPUSZCZAJĄCA
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
Uczeń:
– z pomocą nauczyciela rozpoznaje rodzaje literackie: epikę lirykę i dramat i potrafi podać przykłady każdego z nich,
– według wskazówek nauczyciela rozpoznaje w tekście literackim symbol,
– rzadko w swoich wypowiedziach wykorzystuje interpretację utworów literackich.
II. Odbiór tekstów kultury.
Uczeń:
– zgodnie z sugestiami nauczyciela wyszukuje w tekście potrzebne informacje oraz cytuje odpowiednie fragmenty tekstu publicystycznego, popularnonaukowego lub naukowego,
– pomocą nauczyciela interpretuje dzieła sztuki (obraz, grafikę, rzeźbę, fotografię),
– potrafi odróżnić literaturę piękną od tekstów nieliterackich.
III. Kształcenie językowe.
1. Gramatyka języka polskiego.
Uczeń:
– z pomocą nauczyciela wykonuje zadania o niewielkiej skali trudności dotyczące wiadomości i umiejętności z gramatyki opisowej wprowadzonych w klasach programowo niższych (IV-VII);
– rozpoznaje wypowiedzenia wielokrotnie złożone,
– zna podstawowe zasady akcentowania w języku polskim.
2. Zróżnicowanie języka.
Uczeń:
– z pomocą nauczyciela dostrzega zróżnicowanie słownictwa.
– odróżnia język ogólnonarodowy od gwary.
IV. Komunikacja językowa i kultura języka.
Uczeń rozumie, na czym polega grzeczność językowa i stara się ją stosować w wypowiedziach.
V. Ortografia i interpunkcja.
Uczeń:
– pod kierunkiem nauczyciela wykonuje zadania o niewielkiej skali trudności dotyczące wiadomości oraz umiejętności z ortografii i interpunkcji wprowadzonych w klasach programowo niższych (IV-VII).
VI. Elementy retoryki.
Uczeń:
– przy pomocy nauczyciela gromadzi i porządkuje materiał rzeczowy potrzebny do tworzenia wypowiedzi,
– zgodnie ze wskazówkami nauczyciela tworzy wypowiedź; stosuje kompozycję odpowiednią dla danej formy gatunkowej,
– zazwyczaj umieszcza akapity w tworzonych przez siebie wypowiedziach,
– z pomocą nauczyciela formułuje własne zdanie na określony temat.
VII. Mówienie i pisanie.
Uczeń:
– według wskazówek nauczyciela tworzy poprawne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: podanie, przemówienie, CV, list motywacyjny, sprawozdanie oraz wszystkie poznane w klasach IV- VII,
– formułuje pytania do tekstu.
VIII. Samokształcenie.
Uczeń:
– korzysta z informacji z poszanowaniem praw autorskich,
– uczestniczy w życiu kulturalnym w swoim regionie,
– z pomocą nauczyciela rozwija umiejętność formułowania komunikatywnych, poprawnych wypowiedzi.
OCENA NIEDOSTATECZNA
Otrzymuje ją uczeń, który nie spełnia wymagań kryterialnych na ocenę dopuszczającą.
