Wymagania edukacyjne z języka polskiego w klasie VII
Uczniów obowiązują wiadomości i umiejętności nabyte w klasach IV-VI.
Ocenę wyższą otrzymuje uczeń, który spełnia wszystkie wymagania ocen niższych – pozytywnych.
OCENA CELUJĄCA
– Otrzymuje ją uczeń, który kreatywnie, samodzielnie rozwija własne uzdolnienia i zainteresowania.
– Proponuje oryginalne rozwiązania, a jego wypowiedzi ustne i pisemne są bezbłędne, cechują się dojrzałością myślenia.
– Nie powiela cudzych poglądów, potrafi krytycznie ustosunkować się do językowej, literackiej i kulturalnej rzeczywistości.
– Podejmuje działalność literacką lub kulturalną w różnych formach szkolnych. Prezentuje wysoki poziom merytoryczny oraz artystyczny w swych działaniach.
OCENA BARDZO DOBRA
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
1. Czytanie utworów literackich.
Uczeń:
– bezbłędnie rozpoznaje rodzaje literackie: epikę lirykę i dramat w odniesieniu do utworów omawianych w klasie VII,
– świadomie posługuje się terminami: komedia, fraszka, pieśń, tren, ballada, tragedia; umie wymienić ich podstawowe cechy oraz wskazuje cechy gatunkowe czytanych utworów literackich,
– bezbłędnie wskazuje elementy dramatu, swobodnie posługując się terminami: akt, scena, didaskalia, monolog, dialog,
– rozpoznaje w tekście literackim: symbol oraz alegorię i poprawnie określa ich funkcje,
– zna pojęcie komizmu i we właściwy sposób określa jego funkcje,
– samodzielnie określa wartości estetyczne poznawanych tekstów literackich,
– w swoich poprawnych językowo i komunikatywnych wypowiedziach wykorzystuje interpretację utworów literackich, by odwołać się do wartości uniwersalnych związanych z postawami społecznymi, narodowymi, religijnymi, etycznymi.
2. Odbiór tekstów kultury.
Uczeń:
– prawidłowo wyszukuje w tekście potrzebne informacje oraz cytuje odpowiednie fragmenty tekstu publicystycznego, popularnonaukowego lub naukowego,
– poprawnie porządkuje informacje w zależności od ich funkcji w przekazie,
– samodzielnie i twórczo interpretuje dzieła sztuki (np. obraz, fotografię, rzeźbę, grafikę),
– wskazuje różnice między literaturą piękną a literaturą naukową, popularnonaukową,
– samodzielnie znajduje w tekstach współczesnej kultury popularnej (np. w filmach, komiksach, piosenkach) nawiązania do tradycyjnych wątków literackich i kulturowych.
II. Kształcenie językowe.
1. Gramatyka języka polskiego.
Uczeń:
– sprawnie rozpoznaje wyraz podstawowy i wyraz pochodny,
– prawidłowo wskazuje temat słowotwórczy i formant,
– poprawnie określa rodzaj formantu i właściwie wskazuje funkcje formantów w nadawaniu znaczenia wyrazom pochodnym,
– rozpoznaje rodzinę wyrazów, bezbłędnie łączy wyrazy pokrewne, wskazuje rdzeń,
– zna zasady tworzenia wyrazów złożonych,
– bez trudu rozpoznaje imiesłowy, rozumie zasady ich tworzenia i odmiany,
– poprawnie stosuje imiesłowowy równoważnik zdania i rozumie jego funkcje, przekształca go na zdanie złożone i odwrotnie,
– poprawnie odróżnia mowę zależną i niezależną, przekształca mowę zależną na niezależną i odwrotnie.
2. Zróżnicowanie języka.
Uczeń:
– bez trudu rozpoznaje słownictwo ogólnonarodowe i słownictwo o ograniczonym zasięgu (np. terminy naukowe, archaizmy, kolokwializmy),
– stosuje sposoby wzbogacania słownictwa, rozumie znaczenie homonimów, prawidłowo rozróżnia treść i zakres znaczeniowy wyrazu.
3. Komunikacja językowa i kultura języka.
Uczeń:
– rozumie, na czym polega grzeczność językowa i zawsze stosuje ją w wypowiedziach,
– wskazuje błąd językowy i potrafi dokonać jego poprawy.
4. Ortografia i interpunkcja.
Uczeń:
– wykorzystuje wiedzę o wymianie głosek w wyrazach pokrewnych oraz w tematach fleksyjnych wyrazów odmiennych,
– w swoich wypowiedziach poprawnie przytacza cudze wypowiedzi, stosując odpowiednie znaki interpunkcyjne,
– stosuje zasady pisowni samogłosek ustnych i nosowych, spółgłosek twardych i miękkich, dźwięcznych i bezdźwięcznych,
– zna zasady pisowni wyrazów nieodmiennych oraz pisowni partykuły „nie” z różnymi częściami mowy i je stosuje w pracach pisemnych.
III. Tworzenie wypowiedzi.
1. Elementy retoryki.
Uczeń:
– sprawnie gromadzi i porządkuje materiał rzeczowy potrzebny do tworzenia wypowiedzi,
– bezbłędne redaguje plan kompozycyjny własnej wypowiedzi,
– tworzy poprawną wypowiedź, stosując odpowiednią dla danej formy gatunkowej kompozycję oraz zasady spójności językowej między akapitami,
– rozumie rolę akapitów jako spójnych całości myślowych w tworzeniu wypowiedzi pisemnych,
– we właściwy sposób wykorzystuje znajomość zasad tworzenia tezy i hipotezy oraz argumentów przy tworzeniu rozprawki,
– przeprowadza prawidłowe wnioskowanie jako element wywodu argumentacyjnego,
– zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi, rzeczowo uzasadniając własne zdanie.
2. Mówienie i pisanie.
Uczeń:
– tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: rozprawka, recenzja, przemówienie, streszczenie oraz wszystkie poznane w klasach IV- VI,
– poprawnie formułuje pytania do tekstu,
– dokonuje właściwej interpretacji głosowej czytanych i wygłaszanych.
IV. Samokształcenie.
Uczeń:
– w rzetelny sposób korzysta z informacji z poszanowaniem praw autorskich,
– samodzielnie i z pomocą nauczyciela rozwija swoje uzdolnienia i zainteresowania,
– uczestniczy w życiu kulturalnym w swoim regionie,
– aktywnie uczestniczy w projektach edukacyjnych oraz konkursach,
– rozwija umiejętność krytycznego myślenia i formułowania komunikatywnych, poprawnych opinii,
– dba o rozwój umiejętności samodzielnej prezentacji wyników swojej pracy.
OCENA DOBRA:
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
1. Czytanie utworów literackich.
Uczeń:
– rozpoznaje rodzaje literackie: epikę lirykę i dramat,
– określa główne cechy charakterystyczne dla poszczególnych rodzajów i klasyfikuje czytany utwór pod kątem odpowiedniego rodzaju,
– posługuje się terminami: komedia, fraszka, pieśń, tren, ballada, tragedia, zazwyczaj umie wymienić ich podstawowe cechy oraz wskazać cechy gatunkowe czytanych utworów literackich,
– w większości poprawnie wskazuje elementy dramatu,
– posługuje się terminami: akt, scena, didaskalia, monolog, dialog,
– zazwyczaj rozpoznaje w tekście literackim symbol i poprawnie określa jego funkcje,
– zna pojęcie komizmu oraz określa jego podstawowe funkcje,
– określa wartości estetyczne poznawanych tekstów literackich,
– w swoich poprawnych językowo i komunikatywnych wypowiedziach wykorzystuje interpretację utworów literackich, stara się odwołać do wartości uniwersalnych związanych z postawami społecznymi, narodowymi, religijnymi i etycznymi.
2. Odbiór tekstów kultury.
Uczeń:
– wyszukuje w tekście potrzebne informacje oraz cytuje odpowiednie fragmenty tekstu publicystycznego, popularnonaukowego lub naukowego, – porządkuje informacje w zależności od ich funkcji w przekazie,
– w większości samodzielnie interpretuje dzieła sztuki (np. obraz, fotografię, rzeźbę, grafikę),
– wskazuje różnice między literaturą piękną a literaturą naukową, popularnonaukową,
– dostrzega w tekstach współczesnej kultury popularnej (np. w filmach, komiksach, piosenkach) nawiązania do tradycyjnych wątków literackich i kulturowych.
II. Kształcenie językowe.
1. Gramatyka języka polskiego.
Uczeń:
– wskazuje wyraz podstawowy i wyraz pochodny (w większości przykładów),
– zazwyczaj w wyrazie pochodnym poprawnie wskazuje temat słowotwórczy i formant,
– w większości przykładów właściwie wskazuje funkcje formantów w nadawaniu znaczenia wyrazom pochodnym,
– rozpoznaje rodzinę wyrazów, łączy wyrazy pokrewne, wskazuje rdzeń,
– zna podstawowe zasady tworzenia wyrazów złożonych,
– rozpoznaje imiesłowy, rozumie zasady ich tworzenia i odmiany (w większości przykładów),
– podejmuje próby stosowania imiesłowowego równoważnika zdania, przekształca go na zdanie złożone i odwrotnie,
– odróżnia mowę zależną i niezależną, przekształca mowę zależną na niezależną i odwrotnie.
2. Zróżnicowanie języka.
Uczeń:
– rozpoznaje słownictwo ogólnonarodowe i słownictwo o ograniczonym zasięgu (np. terminy naukowe, archaizmy, kolokwializmy),
– stara się stosować sposoby wzbogacania słownictwa,
– zazwyczaj zna znaczenie homonimów,
– rozróżnia treść i zakres znaczeniowy wyrazu.
3. Komunikacja językowa i kultura języka.
Uczeń:
– rozumie, na czym polega grzeczność językowa i stosuje ją w wypowiedziach
– często potrafi wskazać błąd językowy i stara się samodzielnie dokonać jego poprawy.
4. Ortografia i interpunkcja.
Uczeń:
– zazwyczaj wykorzystuje wiedzę o wymianie głosek w wyrazach pokrewnych oraz w tematach fleksyjnych wyrazów odmiennych,
– stosuje odpowiednie znaki interpunkcyjne,
– dostrzega różnicę w pisowni samogłosek ustnych i nosowych, spółgłosek twardych i miękkich, dźwięcznych i bezdźwięcznych,
– zna zasady pisowni wyrazów nieodmiennych oraz pisowni partykuły „nie” z różnymi częściami mowy i zazwyczaj poprawnie je stosuje.
III. Tworzenie wypowiedzi.
1. Elementy retoryki.
Uczeń:
– gromadzi i porządkuje materiał rzeczowy potrzebny do tworzenia wypowiedzi,
– redaguje plan kompozycyjny własnej wypowiedzi,
– tworzy wypowiedź, stosując odpowiednią dla danej formy gatunkowej kompozycję oraz zasady spójności językowej między akapitami,
– stosuje akapity jako spójne całości myślowe w tworzeniu wypowiedzi pisemnych,
– odróżnia przykład od argumentu,
– przeprowadza wnioskowanie jako element wywodu argumentacyjnego,
– zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi, uzasadniając własne zdanie.
2. Mówienie i pisanie.
Uczeń:
– tworzy zazwyczaj spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: rozprawka, recenzja, przemówienie, streszczenie oraz wszystkie poznane w klasach IV- VI
– formułuje pytania do tekstu,
– stara się właściwie interpretować głosowo czytane i wygłaszane teksty.
IV. Samokształcenie.
Uczeń:
– korzysta z informacji z poszanowaniem praw autorskich,
– z pomocą nauczyciela ( a niekiedy samodzielnie) rozwija swoje uzdolnienia i zainteresowania,
– stara się uczestniczyć w życiu kulturalnym w swoim regionie,
– rozwija umiejętność formułowania komunikatywnych, poprawnych opinii,
– uczestniczy w projektach edukacyjnych lub konkursach,
– dba o rozwój umiejętności prezentacji wyników swojej pracy.
OCENA DOSTATECZNA
I. Kształcenie literackie i kulturowe
1. Czytanie utworów literackich.
Uczeń:
– zazwyczaj rozpoznaje rodzaje literackie: epikę lirykę i dramat,
– określa niektóre cechy charakterystyczne dla poszczególnych rodzajów i niekiedy poprawnie klasyfikuje czytany utwór pod kątem odpowiedniego rodzaju,
– zwykle poprawnie posługuje się terminami: komedia, fraszka, sonet, pieśń, ballada, tragedia, umiejąc wymienić ich podstawowe cechy,
– wskazuje elementy dramatu, zna terminy: akt, scena, monolog, dialog,
– rozpoznaje w tekście literackim symbol,
– zna pojęcie komizmu,
– z pomocą nauczyciela określa wartości estetyczne poznawanych tekstów literackich,
– w swoich wypowiedziach wykorzystuje interpretację utworów literackich.
2. Odbiór tekstów kultury.
Uczeń:
– w większości przypadków poprawnie wyszukuje w tekście potrzebne informacje oraz cytuje odpowiednie fragmenty tekstu publicystycznego, popularnonaukowego lub naukowego,
– stara się samodzielnie interpretuje dzieła sztuki (obraz, fotografię lub rzeźbę),
– dostrzega różnice między literaturą piękną a literaturą naukową.
II. Kształcenie językowe.
1. Gramatyka języka polskiego.
Uczeń:
– rozpoznaje wyraz podstawowy i wyraz pochodny (niekiedy z pomocą nauczyciela),
– w wyrazie pochodnym wskazuje temat słowotwórczy i formant (w typowych przykładach),
– rozpoznaje rodzinę wyrazów, łączy wyrazy pokrewne, wskazuje rdzeń (łatwe przykłady),
– zna zasady tworzenia wyrazów złożonych,
– rozpoznaje imiesłowy,
– poprawnie odróżnia mowę zależną i niezależną, przekształca mowę zależną na niezależną i odwrotnie (niekiedy z pomocą nauczyciela).
2. Zróżnicowanie języka.
Uczeń:
– korzystając z pomocy nauczyciela, stosuje sposoby wzbogacania słownictwa.
– zna pojęcie homonimu
3. Komunikacja językowa i kultura języka.
Uczeń:
– rozumie, na czym polega grzeczność językowa i stara się ją stosować w wypowiedziach,
– z pomocą nauczyciela stara się dokonać poprawy błędów językowych.
4. Ortografia i interpunkcja.
Uczeń:
– stara się wykorzystywać wiedzę o wymianie głosek w wyrazach pokrewnych oraz w tematach fleksyjnych wyrazów odmiennych,
– stara się stosować odpowiednie znaki interpunkcyjne,
– zna podstawowe zasady pisowni wyrazów nieodmiennych i pisowni partykuły „nie” z różnymi częściami mowy i je stosuje.
III. Tworzenie wypowiedzi.
1. Elementy retoryki.
Uczeń:
– gromadzi i porządkuje materiał rzeczowy potrzebny do tworzenia wypowiedzi,
– tworzy wypowiedź, zazwyczaj stosuje odpowiednią dla danej formy gatunkowej kompozycję,
– stosuje akapity w tworzeniu wypowiedzi pisemnych,
– podejmuje próby tworzenia planu kompozycyjnego własnej wypowiedzi,
– zna pojęcia: przykład i argument,
– zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi, przedstawia własne zdanie.
2. Mówienie i pisanie.
Uczeń:
– tworzy wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: rozprawka, recenzja, przemówienie, streszczenie oraz wszystkie poznane w klasach IV- VI
– formułuje pytania do tekstu,
– próbuje dokonać właściwej interpretacji głosowej czytanych i wygłaszanych tekstów.
IV. Samokształcenie.
Uczeń:
– korzysta z informacji z poszanowaniem praw autorskich,
– zazwyczaj z pomocą nauczyciela rozwija swoje uzdolnienia i zainteresowania,
– uczestniczy w życiu kulturalnym w swoim regionie,
– rozwija umiejętność formułowania komunikatywnych, poprawnych opinii.
OCENA DOPUSZCZAJĄCA
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
1. Czytanie utworów literackich.
Uczeń z pomocą nauczyciela:
– rozpoznaje rodzaje literackie: epikę lirykę i dramat,
– klasyfikuje czytany utwór w odniesieniu do odpowiedniego rodzaju,
– wskazuje elementy dramatu,
– rozpoznaje w tekście literackim symbol,
– w swoich wypowiedziach wykorzystuje interpretację utworów literackich.
2. Odbiór tekstów kultury.
Uczeń z pomocą nauczyciela:
– wyszukuje w tekście potrzebne informacje oraz cytuje fragmenty tekstów
– niekiedy interpretuje dzieła sztuki (obraz, fotografię),
– dostrzega niektóre różnice między literaturą piękną a literaturą naukową.
II. Kształcenie językowe.
1. Gramatyka języka polskiego.
Uczeń z pomocą nauczyciela:
– rozpoznaje wyraz podstawowy i wyraz pochodny,
– w wyrazie pochodnym wskazuje temat słowotwórczy i formant (łatwe przykłady),
– rozpoznaje rodzinę wyrazów, łączy wyrazy pokrewne,
– poznaje zasady tworzenia wyrazów złożonych.
2. Zróżnicowanie języka.
Uczeń z pomocą nauczyciela:
– dostrzega zróżnicowanie słownictwa,
– poznaje niektóre sposoby wzbogacania słownictwa.
3. Komunikacja językowa i kultura języka.
Uczeń zazwyczaj rozumie, na czym polega grzeczność językowa i stara się ją stosować w wypowiedziach.
4. Ortografia i interpunkcja.
Uczeń stara się stosować odpowiednie znaki interpunkcyjne i przy pomocy nauczyciela dokonuje poprawy błędów.
III. Tworzenie wypowiedzi.
1. Elementy retoryki.
Uczeń z pomocą nauczyciela:
– gromadzi i porządkuje materiał rzeczowy potrzebny do tworzenia wypowiedzi,
– tworzy wypowiedź i stara się stosować odpowiednią dla danej formy gatunkowej kompozycję,
– prezentuje własne zdanie na dany temat.
2. Mówienie i pisanie.
Uczeń:
– podejmuje próby tworzenia wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: rozprawka, recenzja, przemówienie, streszczenie oraz wszystkie poznane w klasach IV- VI, korzystając ze wskazówek nauczyciela
– formułuje proste pytania do tekstu,
– dokonuje interpretacji głosowej czytanych i wygłaszanych tekstów, choć nie zawsze robi to poprawnie.
IV. Samokształcenie.
Uczeń z pomocą nauczyciela:
– korzysta z informacji z poszanowaniem praw autorskich,
– uczestniczy w życiu kulturalnym w swoim regionie,
– rozwija swoje uzdolnienia i zainteresowania,
– rozwija umiejętność formułowania komunikatywnych, poprawnych opinii.
OCENA NIEDOSTATECZNA
Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie spełnia wymagań na ocenę dopuszczającą.
