Wymagania edukacyjne z fizyki w klasie VII
1.Wstęp
Program nauczania fizyki z realizowany jest w wymiarze 2 godz. tygodniowo w klasie 7 i 8. Ocenie podlegają umiejętności i wiadomości określone programem nauczania. Wykaz wiadomości i umiejętności podawany jest do wiadomości uczniów i rodziców na początku każdego roku szkolnego.
2. Cele oceniania
– Zapoznanie uczniów z ich osiągnięciami edukacyjnymi i postępami w nauce.
– Pomoc uczniowi w samodzielnym planowaniu swojego rozwoju.
– Motywowanie ucznia do dalszej pracy.
– Dostarczanie rodzicom, opiekunom i nauczycielom informacji o postępach, trudnościach,
i specjalnych uzdolnieniach ucznia.
3. .Formy sprawdzania wiadomości i umiejętności
– Sprawdziany (po każdym dziale)
– Kartkówki (nie częściej niż co 3 tematy)
– Wypowiedzi ucznia (odpowiedzi, aktywność),
– Konkursy.
4.Wymagania wg których oceniane są poszczególne obszary aktywności
1. Sprawdziany i kartkówki:
Sprawdziany służą do sprawdzania wiedzy i umiejętności uczniów po opracowaniu danego działu fizyki. Zadania w tych sprawdzianach zostały dobrane zgodnie z zaplanowanymi osiągnięciami ucznia zawartymi w programie nauczania. Dysponując planem każdego sprawdzianu, nauczyciel otrzymuje informacje o tym, co uczeń już wie i czego jeszcze nie umie. W zależności od liczby poprawnych odpowiedzi uczeń otrzymuje odpowiedni stopień.
Kartkówki – (10 – 15 minutowe) nie częściej niż po trzech tematach. Uczeń ma możliwość poprawy kartkówki w formie pisemnej.
Dwa razy w semestrze uczeń może zgłosić nieprzygotowanie do lekcji bez podania przyczyny wyjątkiem są zapowiedziane wcześniej lekcje powtórzeniowe, sprawdziany i kartkówki.
2. Wypowiedzi ustne:
– Uczeń jest oceniany z trzech ostatnich tematów
– Wymagania dotyczące oceny ustnej są następujące:
a) bezbłędna, samodzielna, wykraczająca poza program – ocena celująca
b) bezbłędna, samodzielna, wyczerpująca – ocena bardzo dobra
c) bezbłędna, samodzielna, niepełna – ocena dobra
d) z błędami, samodzielna, niepełna – ocena dostateczna
e) z błędami, z pomocą nauczyciela, niepełna – ocena dopuszczająca
f) nie udzielenie prawidłowej odpowiedzi – ocena niedostateczna
Nie każda odpowiedź musi być oceniana.
3. Aktywność ucznia to aktywność na lekcji w postaci:
– zaangażowania w pracę na lekcji (lub jego brak)
– udziału w dyskusji
– wypowiedzi w trakcie rozwiązywania nowych problemów
– eksperymentowania w toku lekcji
– pomysłu, inicjatywy
Szczególną formą aktywności są referaty lub prace doświadczalne.
Referaty niesamodzielne oraz bez podania źródeł nie będą sprawdzane, a w przypadku skopiowania cudzej pracy uczeń może otrzymać ocenę niedostateczną.
4. Konkursy – oceniane jest miejsce, które osiągnął uczeń oraz jego praca włożona w przygotowanie się do udziału w konkursie.
5.Zasady oceniania
1.Sprawdziany są obowiązkowe. Jeżeli uczeń opuścił sprawdzian powinien go napisać w terminie ustalonym z nauczycielem.
2. Sprawdziany są zapowiadane co najmniej tydzień wcześniej. Zakresy materiału opracowują uczniowie wraz z nauczycielem na lekcjach powtórzeniowych (sprawdzian jest po każdym dziale).
3. Stopień ze sprawdzianu uczeń może poprawić.
4. Ocenę pozytywną za sprawdzian wystawia się tylko za pracę samodzielną (bez tzw. ściągania)
5 . Kartkówki z trzech ostatnich lekcji mogą być nie zapowiadane.
6. Uczniowie nieobecni na kartkówce mogą pisać ją za zgodą nauczyciela w ustalonym terminie.
7. W przypadku 5-dniowej i dłuższej absencji chorobowej ucznia nauczyciel ma obowiązek umożliwić uczniowi uzupełnienie wiadomości i umiejętności w ciągu tygodnia i wstrzymać się od oceniania ucznia w tym okresie.
8. Udział z powodzeniem w olimpiadach i konkursach to podstawa do oceny celującej.
9. Uczeń prowadzi zeszyt przedmiotowy, w którym zapisuje własne rozwiązania zadań. Ich samodzielność może być sprawdzona i oceniona przez nauczyciela. Zeszyt powinien być prowadzony systematycznie. Uczeń w przypadku nieobecności w szkole powinien zeszyt uzupełnić.
10. W przypadku ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego nauczania dostosowanie wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb psychofizycznych i edukacyjnych może nastąpić na podstawie tego orzeczenia.
11. Nauczyciel jest obowiązany na podstawie opinii publicznej poradni lub niepublicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym publicznej lub niepublicznej poradni specjalistycznej, dostosować wymagania edukacyjne do indywidualnych potrzeb psychofizycznych i edukacyjnych ucznia, u którego stwierdzone zaburzenia i odchylenia rozwojowe lub specyficzne trudności w uczeniu się uniemożliwiają sprostanie tym wymaganiom.
12. Nauczyciel jest zobowiązany do sprawdzenia prac pisemnych w ciągu 10 dni roboczych (nie później niż 10 dni roboczych przed klasyfikacją), poinformowania uczniów o ocenie oraz pokazania prac uczniom, omówienia ich i ustalenia sposobu dokonania poprawy błędów.
13. Śródroczne i roczne oceny klasyfikacyjne wystawiane są z ocen cząstkowych. Oceny te nie są średnią arytmetyczną ocen cząstkowych.
14. Ocena roczna jest oceną podsumowującą osiągnięcia edukacyjne w danym roku szkolnym.
15. Wszystkie nieuwzględnione powyżej sytuacje reguluje Statut Zespołu Szkół Samorządowych w Targanicach.
W trakcie zdalnego nauczania obowiązują te same wymagania.
Wymagania na kolejne oceny się kumulują – obejmują również wymagania na oceny niższe.
| Ocena | ||||
| dopuszczająca | dostateczna | dobra | bardzo dobra | celująca |
| I. PIERWSZE SPOTKANIE Z FIZYKĄ | ||||
| Uczeń: określa, czym zajmuje się fizykawymienia podstawowe metody badań stosowane w fizycerozróżnia pojęcia: ciało fizyczne i substancjaoraz podaje odpowiednie przykładyprzelicza jednostki czasu (sekunda, minuta, godzina)wybiera właściwe przyrządy pomiarowe (np. do pomiaru długości, czasu)oblicza wartość średnią wyników pomiaru (np. długości, czasu)wyodrębnia z tekstów, tabel i rysunków informacje kluczoweprzestrzega zasad bezpieczeństwa podczas wykonywania obserwacji, pomiarów i doświadczeńwymienia i rozróżnia rodzaje oddziaływań (elektrostatyczne, grawitacyjne, magnetyczne, mechaniczne) oraz podaje przykłady oddziaływańpodaje przykłady skutków oddziaływań w życiu codziennymposługuje się pojęciem siły jako miarą oddziaływańwykonuje doświadczenie (badanie rozciągania gumki lub sprężyny), korzystając z jego opisuposługuje się jednostką siły; wskazuje siłomierz jako przyrząd służący do pomiaru siłyodróżnia wielkości skalarne (liczbowe) od wektorowych i podaje odpowiednie przykładyrozpoznaje i nazywa siłę ciężkościrozpoznaje i nazywa siły ciężkości i sprężystościrozróżnia siłę wypadkową i siłę równoważącąokreśla zachowanie się ciała w przypadku działania na nie sił równoważących się | Uczeń: podaje przykłady powiązań fizyki z życiem codziennym, techniką, medycyną oraz innymi dziedzinami wiedzyrozróżnia pojęcia: obserwacja, pomiar, doświadczeniewyjaśnia, co to są wielkości fizyczne i na czym polegają pomiary wielkości fizycznych; rozróżnia pojęcia wielkość fizyczna i jednostka danej wielkościcharakteryzuje układ jednostek SIprzelicza wielokrotności i podwielokrotności (mikro-, mili-, centy-, hekto-, kilo-, mega-)przeprowadza wybrane pomiary i doświadczenia, korzystając z ich opisów (np. pomiar długości ołówka, czasu staczania się ciała po pochylni)wyjaśnia, dlaczego żaden pomiar nie jest idealnie dokładny i co to jest niepewność pomiarowa oraz uzasadnia, że dokładność wyniku pomiaru nie może być większa niż dokładność przyrządu pomiarowegowyjaśnia, w jakim celu powtarza się pomiar kilka razy, a następnie z uzyskanych wyników oblicza średniąwyjaśnia, co to są cyfry znaczącezaokrągla wartości wielkości fizycznych do podanej liczby cyfr znaczącychwykazuje na przykładach, że oddziaływania są wzajemnewymienia i rozróżnia skutki oddziaływań (statyczne i dynamiczne)odróżnia oddziaływania bezpośrednie i na odległość, podaje odpowiednie przykłady tych oddziaływaństosuje pojęcie siły jako działania skierowanego (wektor); wskazuje wartość, kierunek i zwrot wektora siłyprzedstawia siłę graficznie (rysuje wektor siły)doświadczalnie wyznacza wartość siły za pomocą siłomierza albo wagi analogowej lub cyfrowej (mierzy wartość siły za pomocą siłomierza)zapisuje wynik pomiaru siły wraz z jej jednostką oraz z uwzględnieniem informacji o niepewnościwyznacza i rysuje siłę wypadkową dla dwóch sił o jednakowych kierunkachopisuje i rysuje siły, które się równoważąokreśla cechy siły wypadkowej dwóch sił działających wzdłuż tej samej prostej i siły równoważącej inną siłępodaje przykłady sił wypadkowych i równoważących się z życia codziennegoprzeprowadza doświadczenia:badanie różnego rodzaju oddziaływań,badanie cech sił, wyznaczanie średniej siły,wyznaczanie siły wypadkowej i siły równoważącej za pomocą siłomierza, korzystając z opisów doświadczeńopisuje przebieg przeprowadzonego doświadczenia (wyróżnia kluczowe kroki i sposób postępowania, wskazuje rolę użytych przyrządów, ilustruje wyniki)wyodrębnia z tekstów i rysunków informacje kluczowe dla opisywanego problemurozwiązuje proste zadania dotyczące treści rozdziału: Pierwsze spotkanie z fizykąwyznaczanie siły wypadkowej i siły równoważącej za pomocą siłomierza, korzystając z opisów doświadczeńopisuje przebieg przeprowadzonego doświadczenia (wyróżnia kluczowe kroki i sposób postępowania, wskazuje rolę użytych przyrządów, ilustruje wyniki)wyodrębnia z tekstów i rysunków informacje kluczowe dla opisywanego problemurozwiązuje proste zadania dotyczące treści rozdziału: Pierwsze spotkanie z fizyką | Uczeń: podaje przykłady wielkości fizycznych wraz z ich jednostkami układzie SI; zapisuje podstawowe wielkości fizyczne (posługując się odpowiednimi symbolami) wraz z jednostkami (długość, masa, temperatura, czas)szacuje rząd wielkości spodziewanego wyniku pomiaru, np. długości, czasuwskazuje czynniki istotne i nieistotne dla wyniku pomiaru lub doświadczeniaposługuje się pojęciem niepewności pomiarowej; zapisuje wynik pomiaru wraz z jego jednostką oraz z uwzględnieniem informacji o niepewnościwykonuje obliczenia i zapisuje wynik zaokrąglony do zadanej liczby cyfr znaczących klasyfikuje podstawowe oddziaływania występujące w przyrodzieopisuje różne rodzaje oddziaływańwyjaśnia, na czym polega wzajemność oddziaływańporównuje siły na podstawie ich wektorówoblicza średnią siłę i zapisuje wynik zaokrąglony do zadanej liczby cyfr znaczącychbuduje prosty siłomierz i wyznacza przy jego użyciu wartość siły, korzystając z opisu doświadczeniaszacuje rząd wielkości spodziewanego wyniku pomiaru siływyznacza i rysuje siłę wypadkową dla kilku sił o jednakowych kierunkach; określa jej cechyokreśla cechy siły wypadkowej kilku (więcej niż dwóch) sił działających wzdłuż tej samej prostejrozwiązuje zadania bardziej złożone, ale typowe dotyczące treści rozdziału: Pierwsze spotkanie z fizykąselekcjonuje informacje uzyskane z różnych źródeł, np. na lekcji, z podręcznika, z literatury popularnonaukowej, z internetuposługuje się informacjami pochodzącymi z analizy tekstu: Jak mierzono czas i jak mierzy się go obecnie lub innego | Uczeń: podaje przykłady osiągnięć fizyków cennych dla rozwoju cywilizacji (współczesnej techniki i technologii)wyznacza niepewność pomiarową przy pomiarach wielokrotnychprzewiduje skutki różnego rodzaju oddziaływańpodaje przykłady rodzajów i skutków oddziaływań (bezpośrednich i na odległość) inne niż poznane na lekcjiszacuje niepewność pomiarową wyznaczonej wartości średniej siłybuduje siłomierz według własnego projektu i wyznacza przy jego użyciu wartość siływyznacza i rysuje siłę równoważącą kilka sił działających wzdłuż tej samej prostej o różnych zwrotach, określa jej cechy | Uczeń: rozwiązuje zadania złożone, nietypowe dotyczące treści rozdziału: Pierwsze spotkanie z fizyką |
| Ocena | ||||
| dopuszczająca | dostateczna | dobra | bardzo dobra | celująca |
II. WŁAŚCIWOŚCI I BUDOWA MATERII
| Uczeń: podaje przykłady zjawisk świadczące o cząsteczkowej budowie materii,rozróżnia trzy stany skupienia substancji; podaje przykłady ciał stałych, cieczy, gazówrozróżnia substancje kruche, sprężyste i plastyczne; podaje przykłady ciał plastycznych, sprężystych, kruchychposługuje się pojęciem masy oraz jej jednostkami, podaje jej jednostkę w układzie SIrozróżnia pojęcia: masa, ciężar ciałaposługuje się pojęciem siły ciężkości, podaje wzór na ciężarokreśla pojęcie gęstości; podaje związek gęstości z masą i objętością oraz jednostkę gęstości w układzie SIposługuje się tabelami wielkości fizycznych w celu odszukania gęstości substancji; porównuje gęstości substancjiwyodrębnia z tekstów, tabel i rysunków informacje kluczowemierzy: długość, masę, objętość cieczy; wyznacza objętość dowolnego ciała za pomocą cylindra miarowegoprzeprowadza doświadczenie (badanie zależności wskazania siłomierza od masy obciążników), korzystając z jego opisu; opisuje wyniki i formułuje wnioskiopisuje przebieg przeprowadzonych doświadczeń | Uczeń: podaje podstawowe założenia cząsteczkowej teorii budowy materii posługuje się pojęciem napięcia powierzchniowegopodaje przykłady występowania napięcia powierzchniowego wodyokreśla wpływ detergentu na napięcie powierzchniowe wodywymienia czynniki zmniejszające napięcie powierzchniowe wody i wskazuje sposoby ich wykorzystywania w codziennym życiu człowieka,doświadczalnie demonstruje zjawisko napięcia powierzchniowego, korzystając z opisuilustruje istnienie sił spójności i w tym kontekście opisuje zjawisko napięcia powierzchniowego (na wybranym przykładzie)ilustruje działanie sił spójności na przykładzie mechanizmu tworzenia się kropli; tłumaczy formowanie się kropli w kontekście istnienia sił spójnościcharakteryzuje ciała sprężyste, plastyczne i kruche; posługuje się pojęciem siły sprężystościopisuje budowę mikroskopową ciał stałych, cieczy i gazów (strukturę mikroskopową substancji w różnych jej fazach)określa i porównuje właściwości ciał stałych, cieczy i gazówanalizuje różnice gęstości (ułożenia cząsteczek) substancji w różnych stanach skupienia wynikające z budowy mikroskopowej ciał stałych, cieczy i gazówstosuje do obliczeń związek między siłą ciężkości, masą i przyspieszeniem grawitacyjnymoblicza i zapisuje wynik zaokrąglony do zadanej liczby cyfr znaczącychposługuje się pojęciem gęstości oraz jej jednostkamistosuje do obliczeń związek gęstości z masą i objętościąwyjaśnia, dlaczego ciała zbudowane z różnych substancji mają różną gęstośćprzelicza wielokrotności i podwielokrotności (mikro-, mili-, centy-, dm-, kilo-, mega-); przelicza jednostki: masy, ciężaru, gęstościrozpoznaje zależność rosnącą bądź malejącą na podstawie danych (wyników doświadczenia); rozpoznaje proporcjonalność prostą oraz posługuje się proporcjonalnością prostąwyodrębnia z tekstów lub rysunków informacje kluczowe dla opisywanego zjawiska bądź problemuprzeprowadza doświadczenia:wykazanie cząsteczkowej budowy materii,badanie właściwości ciał stałych, cieczy i gazów,wykazanie istnienia oddziaływań międzycząsteczkowych,wyznaczanie gęstości substancji, z jakiej wykonany jest przedmiot o kształcie regularnym za pomocą wagi i przymiaru lub o nieregularnym kształcie za pomocą wagi, cieczy i cylindra miarowego oraz wyznaczanie gęstości cieczy za pomocą wagi i cylindra miarowego, korzystając z opisów doświadczeń i przestrzegając zasad bezpieczeństwa; przedstawia wyniki i formułuje wnioski opisuje przebieg doświadczenia; wyróżnia kluczowe kroki i sposób postępowania oraz wskazuje rolę użytych przyrządówposługuje się pojęciem niepewności pomiarowej; zapisuje wynik pomiaru wraz z jego jednostką oraz z uwzględnieniem informacji o niepewnościrozwiązuje typowe zadania lub problemy dotyczące treści rozdziału: Właściwości i budowa materii (stosuje związek między siłą ciężkości, masą i przyspieszeniem grawitacyjnym oraz korzysta ze związku gęstości z masą i objętością) | Uczeń: posługuje się pojęciem hipotezywyjaśnia zjawisko zmiany objętości cieczy w wyniku mieszania się, opierając się na doświadczeniu modelowym,wyjaśnia, że podział na ciała sprężyste, plastyczne i kruche jest podziałem nieostrym; posługuje się pojęciem twardości minerałówanalizuje różnice w budowie mikroskopowej ciał stałych, cieczy i gazów; posługuje się pojęciem powierzchni swobodnejanalizuje różnice gęstości substancji w różnych stanach skupienia wynikające z budowy mikroskopowej ciał stałych, cieczy i gazów (analizuje zmiany gęstości przy zmianie stanu skupienia, zwłaszcza w przypadku przejścia z cieczy w gaz, i wiąże to ze zmianami w strukturze mikroskopowej)wyznacza masę ciała za pomocą wagi laboratoryjnej; szacuje rząd wielkości spodziewanego wynikuprzeprowadza doświadczenia:badanie wpływu detergentu na napięcie powierzchniowe,badanie, od czego zależy kształt kropli, korzystając z opisów doświadczeń i przestrzegając zasad bezpieczeństwa; formułuje wnioski planuje doświadczenia związane z wyznaczeniem gęstości cieczy oraz ciał stałych o regularnych i nieregularnych kształtachszacuje wyniki pomiarów; ocenia wyniki doświadczeń, porównując wyznaczone gęstości z odpowiednimi wartościami tabelarycznymirozwiązuje zadania (lub problemy) bardziej złożone, ale typowe, dotyczące treści rozdziału: Właściwości i budowa materii (z zastosowaniem związku między siłą ciężkości, masą i przyspieszeniem grawitacyjnym (wzoru na ciężar) oraz ze związku gęstości z masą i objętością) | Uczeń:projektuje i przeprowadza doświadczenia (inne niż opisane w podręczniku) wykazujące cząsteczkową budowę materiiprojektuje i wykonuje doświadczenia wykazujące właściwości ciał stałych, cieczy i gazówprojektuje doświadczenia związane z wyznaczeniem gęstości cieczy oraz ciał stałych o regularnych i nieregularnych kształtachrealizuje projekt: Woda – białe bogactwo (lub inny związany z treściami rozdziału: Właściwości i budowa materii) | Uczeń: rozwiązuje nietypowe (złożone) zadania, (lub problemy) dotyczące treści rozdziału: Właściwości i budowa materii (z zastosowaniem związku między siłą ciężkości, masą i przyspieszeniem grawitacyjnym (wzoru na ciężar) oraz związku gęstości z masą i objętością |
| Ocena dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca III. HYDROSTATYKA I AEROSTATYKA | ||||
| Uczeń: rozpoznaje i nazywa siły ciężkości i nacisku, podaje ich przykłady w różnych sytuacjach praktycznych (w otaczającej rzeczywistości); wskazuje przykłady z życia codziennego obrazujące działanie siły naciskurozróżnia parcie i ciśnienieformułuje prawo Pascala, podaje przykłady jego zastosowaniawskazuje przykłady występowania siły wyporu w otaczającej rzeczywistości i życiu codziennymwymienia cechy siły wyporu, ilustruje graficznie siłę wyporuprzeprowadza doświadczenia:badanie zależności ciśnienia od pola powierzchni,badanie zależności ciśnienia hydrostatycznego od wysokości słupa cieczy,badanie przenoszenia w cieczy działającej na nią siły zewnętrznej,badanie warunków pływania ciał, korzystając z opisów doświadczeń i przestrzegając zasad bezpieczeństwa, formułuje wnioski przelicza wielokrotności i podwielokrotności (mili-, centy-, kilo-, mega-)wyodrębnia z tekstów i rysunków informacje kluczowe | Uczeń: posługuje się pojęciem parcia (nacisku)posługuje się pojęciem ciśnienia wraz z jego jednostką w układzie SIposługuje się pojęciem ciśnienia w cieczach i gazach wraz z jego jednostką; posługuje się pojęciem ciśnienia hydrostatycznego i atmosferycznegodoświadczalnie demonstruje:zależność ciśnienia hydrostatycznego od wysokości słupa cieczy,istnienie ciśnienia atmosferycznego,prawo Pascala,prawo Archimedesa (na tej podstawie analizuje pływanie ciał)posługuje się prawem Pascala, zgodnie z którym zwiększenie ciśnienia zewnętrznego powoduje jednakowy przyrost ciśnienia w całej objętości cieczy lub gazuwskazuje w otaczającej rzeczywistości przykłady zjawisk opisywanych za pomocą praw i zależności dotyczących ciśnienia hydrostatycznego i atmosferycznegoprzelicza wielokrotności i podwielokrotności (centy-, hekto-, kilo-, mega-); przelicza jednostki ciśnieniastosuje do obliczeń:związek między parciem a ciśnieniem,związek między ciśnieniem hydrostatycznym a wysokością słupa cieczy i jej gęstością; przeprowadza obliczenia i zapisuje wynik zaokrąglony do zadanej liczby cyfr znaczących analizuje siły działające na ciała zanurzone w cieczach lub gazach, posługując się pojęciem siły wyporu i prawem Archimedesaoblicza wartość siły wyporu dla ciał zanurzonych w cieczy lub gaziepodaje warunki pływania ciał: kiedy ciało tonie, kiedy pływa częściowo zanurzone w cieczy i kiedy pływa całkowicie zanurzone w cieczyopisuje praktyczne zastosowanie prawa Archimedesa i warunków pływania ciał; wskazuje przykłady wykorzystywania w otaczającej rzeczywistościposługuje się informacjami pochodzącymi z analizy przeczytanych tekstów (w tym popularnonaukowych) dotyczących pływania ciałwyodrębnia z tekstów lub rysunków informacje kluczowe dla opisywanego zjawiska bądź problemuprzeprowadza doświadczenia:wyznaczanie siły wyporu,badanie, od czego zależy wartość siły wyporu i wykazanie, że jest ona równa ciężarowi wypartej cieczy, korzystając z opisów doświadczeń i przestrzegając zasad bezpieczeństwa; zapisuje wynik pomiaru wraz z jego jednostką oraz z uwzględnieniem informacji o niepewności; wyciąga wnioski i formułuje prawo Archimedesa rozwiązuje proste (typowe) zadania lub problemy dotyczące treści rozdziału: Hydrostatyka i aerostatyka (z wykorzystaniem: zależności między ciśnieniem, parciem i polem powierzchni, związku między ciśnieniem hydrostatycznym a wysokością słupa cieczy i jej gęstością, prawa Pascala, prawa Archimedesa, warunków pływania ciał) | Uczeń: wymienia nazwy przyrządów służących do pomiaru ciśnieniawyjaśnia zależność ciśnienia atmosferycznego od wysokości nad poziomem morzaopisuje znaczenie ciśnienia hydrostatycznego i ciśnienia atmosferycznego w przyrodzie i w życiu codziennym Ropisuje paradoks hydrostatycznyopisuje doświadczenie Torricellegoopisuje zastosowanie prawa Pascala w prasie hydraulicznej i hamulcach hydraulicznychwyznacza gęstość cieczy, korzystając z prawa Archimedesarysuje siły działające na ciało, które pływa w cieczy, tkwi w niej zanurzone lub tonie; wyznacza, rysuje i opisuje siłę wypadkowąwyjaśnia, kiedy ciało tonie, kiedy pływa częściowo zanurzone w cieczy i kiedy pływa całkowicie w niej zanurzone na podstawie prawa Archimedesa, posługując się pojęciami siły ciężkości i gęstościplanuje i przeprowadza doświadczenie w celu zbadania zależności ciśnienia od siły nacisku i pola powierzchni; opisuje jego przebieg i formułuje wnioskiprojektuje i przeprowadza doświadczenie potwierdzające słuszność prawa Pascala dla cieczy lub gazów, opisuje jego przebieg oraz analizuje i ocenia wynik; formułuje komunikat o swoim doświadczeniurozwiązuje typowe zadania obliczeniowe z wykorzystaniem warunków pływania ciał; przeprowadza obliczenia i zapisuje wynik zaokrąglony do zadanej liczby cyfr znaczącychrozwiązuje zadania (lub problemy) bardziej złożone, ale typowe dotyczące treści rozdziału: Hydrostatyka i aerostatyka (z wykorzystaniem: zależności między ciśnieniem, parciem i polem powierzchni, prawa Pascala, prawa Archimedesa)posługuje się informacjami pochodzącymi z analizy przeczytanych tekstów (w tym popularnonaukowych) dotyczących ciśnienia hydrostatycznego i atmosferycznego oraz prawa Archimedesa, a w szczególności informacjami pochodzącymi z analizy tekstu: Podciśnienie, nadciśnienie i próżnia | Uczeń: uzasadnia, kiedy ciało tonie, kiedy pływa częściowo zanurzone w cieczy i kiedy pływa całkowicie w niej zanurzone, korzystając z wzorów na siły wyporu i ciężkości oraz gęstośćposługuje się informacjami pochodzącymi z analizy przeczytanych tekstów (w tym popularnonaukowych) dotyczących wykorzystywania prawa Pascala w otaczającej rzeczywistości i w życiu codziennym | Uczeń: rozwiązuje złożone, nietypowe zadania (problemy) dotyczące treści rozdziału: Hydrostatyka i aerostatyka (z wykorzystaniem: zależności między ciśnieniem, parciem i polem powierzchni, związku między ciśnieniem hydrostatycznym a wysokością słupa cieczy i jej gęstością, prawa Pascala, prawa Archimedesa, warunków pływania ciał) |
| Ocena dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca IV. KINEMATYKA | ||||
| Uczeń: wskazuje przykłady ciał będących w ruchu w otaczającej rzeczywistościwyróżnia pojęcia toru i drogi i wykorzystuje je do opisu ruchu; podaje jednostkę drogi w układzie SI; przelicza jednostki drogiodróżnia ruch prostoliniowy od ruchu krzywoliniowego; podaje przykłady ruchów: prostoliniowego i krzywoliniowegonazywa ruchem jednostajnym ruch, w którym droga przebyta w jednostkowych przedziałach czasu jest stała; podaje przykłady ruchu jednostajnego w otaczającej rzeczywistościposługuje się pojęciem prędkości do opisu ruchu prostoliniowego; opisuje ruch jednostajny prostoliniowy; podaje jednostkę prędkości w układzie SIodczytuje prędkość i przebytą odległość z wykresów zależności drogi i prędkości od czasuodróżnia ruch niejednostajny (zmienny) od ruchu jednostajnego; podaje przykłady ruchu niejednostajnego w otaczającej rzeczywistościrozróżnia pojęcia: prędkość chwilowa i prędkość średniaposługuje się pojęciem przyspieszenia do opisu ruchu prostoliniowego jednostajnie przyspieszonego i jednostajnie opóźnionego; podaje jednostkę przyspieszenia w układzie SIodczytuje przyspieszenie i prędkość z wykresów zależności przyspieszenia i prędkości od czasu dla ruchu prostoliniowego jednostajnie przyspieszonego; rozpoznaje proporcjonalność prostąrozpoznaje zależność rosnącą na podstawie danych z tabeli lub na podstawie wykresu zależności drogi od czasu w ruchu jednostajnie przyspieszonymidentyfikuje rodzaj ruchu na podstawie wykresów zależności drogi, prędkości i przyspieszenia od czasu; rozpoznaje proporcjonalność prostąodczytuje dane z wykresów zależności drogi, prędkości i przyspieszenia od czasu dla ruchów prostoliniowych: jednostajnego i jednostajnie przyspieszonegoprzelicza wielokrotności i podwielokrotności (mili-, centy-, kilo-, mega-) oraz jednostki czasu (sekunda, minuta, godzina)wyodrębnia z tekstów i rysunków informacje kluczowe | Uczeń: wyjaśnia, na czym polega względność ruchu; podaje przykłady układów odniesieniaopisuje i wskazuje przykłady względności ruchuoblicza wartość prędkości i przelicza jej jednostki; oblicza i zapisuje wynik zaokrąglony do zadanej liczby cyfr znaczącychwyznacza wartość prędkości i drogę z wykresów zależności prędkości i drogi od czasu dla ruchu prostoliniowego odcinkami jednostajnego oraz rysuje te wykresy na podstawie podanych informacjirozpoznaje na podstawie danych liczbowych lub na podstawie wykresu, że w ruchu jednostajnym prostoliniowym droga jest wprost proporcjonalna do czasu oraz posługuje się proporcjonalnością prostąnazywa ruchem jednostajnie przyspieszonym ruch, w którym wartość prędkości rośnie jednostkowych przedziałach czasu o tę samą wartość, a ruchem jednostajnie opóźnionym – ruch, w którym wartość prędkości maleje w jednostkowych przedziałach czasu o tę samą wartośćoblicza wartość przyspieszenia wraz z jednostką; przelicza jednostki przyspieszeniawyznacza zmianę prędkości dla ruchu prostoliniowego jednostajnie zmiennego (przyspieszonego lub opóźnionego); oblicza prędkość końcową w ruchu jednostajnie przyspieszonymstosuje do obliczeń związek przyspieszenia ze zmianą prędkości i czasem, w którym ta zmiana nastąpiła ( | Uczeń: rozróżnia układy odniesienia: jedno-, dwu- i trójwymiarowyplanuje i przeprowadza doświadczenie w celu wyznaczenia prędkości z pomiaru czasu i drogi z użyciem przyrządów analogowych lub cyfrowych bądź programu do analizy materiałów wideo; szacuje rząd wielkości spodziewanego wyniku; zapisuje wyniki pomiarów wraz z ich jednostkami oraz z uwzględnieniem informacji o niepewności; opisuje przebieg doświadczenia i ocenia jego wynikisporządza wykresy zależności prędkości i drogi od czasu dla ruchu prostoliniowego odcinkami jednostajnego na podstawie podanych informacji (oznacza wielkości i skale na osiach; zaznacza punkty i rysuje wykres; uwzględnia niepewności pomiarowe) analizuje ruch ciała na podstawie filmu posługuje się wzorem: | Uczeń: planuje i demonstruje doświadczenie związane z badaniem ruchu z użyciem przyrządów analogowych lub cyfrowych, programu do analizy materiałów wideo; opisuje przebieg doświadczenia, analizuje i ocenia wynikiposługuje się informacjami pochodzącymi z analizy przeczytanych tekstów (w tym popularnonaukowych) dotyczących ruchu (np. urządzeń do pomiaru przyspieszenia)realizuje projekt: Prędkość wokół nas (lub inny związany z treściami rozdziału Kinematyka) | Uczeń: rozwiązuje nietypowe, złożone zadania (problemy) dotyczące treści rozdziału: Kinematyka (z wykorzystaniem wzorów: |
| Ocena dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca V. DYNAMIKA | ||||
| Uczeń: posługuje się symbolem siły; stosuje pojęcie siły jako działania skierowanego (wektor); wskazuje wartość, kierunek i zwrot wektora siływyjaśnia pojęcie siły wypadkowej; opisuje i rysuje siły, które się równoważąrozpoznaje i nazywa siły oporów ruchu; podaje ich przykłady w otaczającej rzeczywistościpodaje treść pierwszej zasady dynamiki Newtonapodaje treść drugiej zasady dynamiki Newtona; definiuje jednostkę siły w układzie SI (1 N) i posługuje się jednostką siłyrozpoznaje i nazywa siły działające na spadające ciała (siły ciężkości i oporów ruchu)podaje treść trzeciej zasady dynamiki Newtonaposługuje się pojęciem sił oporów ruchu; podaje ich przykłady w różnych sytuacjach praktycznych i opisuje wpływ na poruszające się ciałarozróżnia tarcie statyczne i kinetycznerozpoznaje zależność rosnącą bądź malejącą oraz proporcjonalność prostą na podstawie danych z tabeli; posługuje się proporcjonalnością prostąprzeprowadza doświadczenia:badanie spadania ciał,badanie wzajemnego oddziaływania ciałbadanie, od czego zależy tarcie, korzystając z opisów doświadczeń, przestrzegając zasad bezpieczeństwa; zapisuje wyniki i formułuje wnioski przelicza wielokrotności i podwielokrotności (mili-, centy-, kilo-, mega-)wyodrębnia z tekstów i rysunków informacje kluczowe | Uczeń: wyznacza i rysuje siłę wypadkową sił o jednakowych kierunkachwyjaśnia, na czym polega bezwładność ciał; wskazuje przykłady bezwładności w otaczającej rzeczywistościposługuje się pojęciem masy i wyjaśnia jej związek z bezwładnością ciałanalizuje zachowanie się ciał na podstawie pierwszej zasady dynamikianalizuje zachowanie się ciał na podstawie drugiej zasady dynamikiopisuje spadek swobodny jako przykład ruchu jednostajnie przyspieszonegoporównuje czas spadania swobodnego i rzeczywistego różnych ciał z danej wysokościopisuje wzajemne oddziaływanie ciał, posługując się trzecią zasadą dynamikiopisuje zjawisko odrzutu i wskazuje jego przykłady w otaczającej rzeczywistościanalizuje i wyjaśnia wyniki przeprowadzonego doświadczenia; podaje przyczynę działania siły tarcia i wyjaśnia, od czego zależy jej wartośćstosuje pojęcie siły tarcia jako działania skierowanego (wektor); wskazuje wartość, kierunek i zwrot siły tarciaopisuje i rysuje siły działające na ciało wprawiane w ruch (lub poruszające się) oraz wyznacza i rysuje siłę wypadkowąopisuje znaczenie tarcia w życiu codziennym; wyjaśnia na przykładach, kiedy tarcie i inne opory ruchu są pożyteczne, a kiedy niepożądane oraz wymienia sposoby zmniejszania lub zwiększania oporów ruchu (tarcia)stosuje do obliczeń:związek między siłą i masą a przyspieszeniem,związek między siłą ciężkości, masą i przyspieszeniem grawitacyjnym; oblicza i zapisuje wynik zaokrąglony do zadanej liczby cyfr znaczących przeprowadza doświadczenia:badanie bezwładności ciał,badanie ruchu ciała pod wpływem działania sił, które się nie równoważą,demonstracja zjawiska odrzutu, korzystając z opisów doświadczeń i przestrzegając zasad bezpieczeństwa; zapisuje wyniki pomiarów wraz z ich jednostkami oraz z uwzględnieniem informacji o niepewności, analizuje je i formułuje wnioski rozwiązuje proste (typowe) zadania lub problemy dotyczące treści rozdziału: Dynamika (z wykorzystaniem: pierwszej zasady dynamiki Newtona, związku między siłą i masą a przyspieszeniem oraz zadania dotyczące swobodnego spadania ciał, wzajemnego oddziaływania ciał i występowania oporów ruchu | Uczeń: analizuje opór powietrza podczas ruchu spadochroniarzaplanuje i przeprowadza doświadczenia:w celu zilustrowania I zasady dynamiki,w celu zilustrowania II zasady dynamiki,w celu zilustrowania III zasady dynamiki;opisuje ich przebieg, formułuje wnioskianalizuje wyniki przeprowadzonych doświadczeń (oblicza przyspieszenia ze wzoru na drogę w ruchu jednostajnie przyspieszonym i zapisuje wyniki zaokrąglone do zadanej liczby cyfr znaczących; wskazuje czynniki istotne i nieistotne dla przebiegu doświadczeń)rozwiązuje bardziej złożone zadania (lub problemy) dotyczące treści rozdziału: Dynamika (z wykorzystaniem: pierwszej zasady dynamiki Newtona, związku między siłą i masą a przyspieszeniem i związku przyspieszenia ze zmianą prędkości i czasem, w którym ta zmiana nastąpiła oraz dotyczące: swobodnego spadania ciał, wzajemnego oddziaływania ciał, występowania oporów ruchu)posługuje się informacjami pochodzącymi z analizy tekstów (w tym popularnonaukowych) dotyczących: bezwładności ciał, spadania ciał, występowania oporów ruchu, a w szczególności tekstu: Czy opór powietrza zawsze przeszkadza sportowcom | Uczeń: posługuje się informacjami pochodzącymi z analizy tekstów (w tym popularnonaukowych) dotyczących przykładów wykorzystania zasady odrzutu w przyrodzie i technice | Uczeń: rozwiązuje nietypowe złożone zadania, (problemy) dotyczące treści rozdziału: Dynamika (stosując do obliczeń związek między siłą i masą a przyspieszeniem oraz związek: |
| Ocena dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca VI. PRACA, MOC, ENERGIA | ||||
| Uczeń: posługuje się pojęciem energii, podaje przykłady różnych jej formodróżnia pracę w sensie fizycznym od pracy w języku potocznym; wskazuje przykłady wykonania pracy mechanicznej w otaczającej rzeczywistościpodaje wzór na obliczanie pracy, gdy kierunek działającej na ciało siły jest zgodny z kierunkiem jego ruchurozróżnia pojęcia: praca i moc; odróżnia moc w sensie fizycznym od mocy w języku potocznym; wskazuje odpowiednie przykłady w otaczającej rzeczywistościpodaje i opisuje wzór na obliczanie mocy (iloraz pracy i czasu, w którym praca została wykonana)rozróżnia pojęcia: praca i energia; wyjaśnia co rozumiemy przez pojęcie energii oraz kiedy ciało zyskuje energię, a kiedy ją traci; wskazuje odpowiednie przykłady w otaczającej rzeczywistościposługuje się pojęciem energii potencjalnej grawitacji (ciężkości) i potencjalnej sprężystości wraz z ich jednostką w układzie SIposługuje się pojęciami siły ciężkości i siły sprężystościposługuje się pojęciem energii kinetycznej; wskazuje przykłady ciał posiadających energię kinetyczną w otaczającej rzeczywistościwymienia rodzaje energii mechanicznej;wskazuje przykłady przemian energii mechanicznej w otaczającej rzeczywistościposługuje się pojęciem energii mechanicznej jako sumy energii kinetycznej i potencjalnej; podaje zasadę zachowania energii mechanicznejdoświadczalnie bada, od czego zależy energia potencjalna ciężkości, korzystając z opisu doświadczenia i przestrzegając zasad bezpieczeństwa; opisuje wyniki i formułuje wnioskiprzelicza wielokrotności i podwielokrotności oraz jednostki czasuwyodrębnia z prostych tekstów i rysunków informacje kluczowe | Uczeń: posługuje się pojęciem pracy mechanicznej wraz z jej jednostką w układzie SI; wyjaśnia, kiedy została wykonana praca 1 Jposługuje się pojęciem oporów ruchuposługuje się pojęciem mocy wraz z jej jednostką w układzie SI; wyjaśnia, kiedy urządzenie ma moc 1 W; porównuje moce różnych urządzeńwyjaśnia, kiedy ciało ma energię potencjalną grawitacji, a kiedy ma energię potencjalną sprężystości; opisuje wykonaną pracę jako zmianę energiiopisuje przemiany energii ciała podniesionego na pewną wysokość, a następnie upuszczonegowykorzystuje zasadę zachowania energii do opisu zjawiskpodaje i opisuje zależność przyrostu energii potencjalnej grawitacji ciała od jego masy i wysokości, na jaką ciało zostało podniesione ( | Uczeń: wyjaśnia kiedy, mimo działającej na ciało siły, praca jest równa zero; wskazuje odpowiednie przykłady w otaczającej rzeczywistościpodaje, opisuje i stosuje wzór na obliczanie mocy chwilowej ( | Uczeń: rozwiązuje złożone zadania obliczeniowe:dotyczące energii i pracy oraz mocy;z wykorzystaniem wzorów na energię potencjalną grawitacji i energię kinetyczną; szacuje rząd wielkości spodziewanego wyniku i na tej podstawie ocenia wyniki obliczeń realizuje projekt: Statek parowy (lub inny związany z treściami rozdziału: Praca, moc, energia) | Uczeń: rozwiązuje nietypowe zadania (problemy) dotyczące treści rozdziału: Praca, moc, energia |
| Ocena dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca VII. TERMODYNAMIKA | ||||
| Uczeń: posługuje się pojęciem energii kinetycznej; opisuje wykonaną pracę jako zmianę energiiposługuje się pojęciem temperaturypodaje przykłady zmiany energii wewnętrznej spowodowanej wykonaniem pracy lub przepływem ciepła w otaczającej rzeczywistościpodaje warunek i kierunek przepływu ciepła; stwierdza, że ciała o równej temperaturze pozostają w stanie równowagi termicznejrozróżnia materiały o różnym przewodnictwie; wskazuje przykłady w otaczającej rzeczywistościwymienia sposoby przekazywania energii w postaci ciepła; wskazuje odpowiednie przykłady w otaczającej rzeczywistościinformuje o przekazywaniu ciepła przez promieniowanie; wykonuje i opisuje doświadczenie ilustrujące ten sposób przekazywania ciepłarozróżnia i nazywa zmiany stanów skupienia: topnienie, krzepnięcie, parowanie, skraplanie, sublimację, resublimację oraz wskazuje przykłady tych zjawisk w otaczającej rzeczywistościposługuje się tabelami wielkości fizycznych w celu odszukania temperatury topnienia i temperatury wrzenia; porównuje te wartości dla różnych substancjidoświadczalnie demonstruje zjawisko topnieniawyjaśnia, od czego zależy szybkość parowaniaposługuje się pojęciem temperatury wrzeniaprzeprowadza doświadczenia:obserwacja zmian temperatury ciał w wyniku wykonania nad nimi pracy lub ogrzania,badanie zjawiska przewodnictwa cieplnego,obserwacja zjawiska konwekcji,obserwacja zmian stanu skupienia wody,obserwacja topnienia substancji, korzystając z opisów doświadczeń i przestrzegając zasad bezpieczeństwa; zapisuje wyniki obserwacji i formułuje wnioski rozwiązuje proste, nieobliczeniowe zadania dotyczące treści rozdziału: Termodynamika – związane z energią wewnętrzną i zmianami stanów skupienia ciał: topnieniem lub krzepnięciem, parowaniem (wrzeniem) lub skraplaniemprzelicza wielokrotności i podwielokrotności oraz jednostki czasuwyodrębnia z tekstów i rysunków informacje kluczowe | Uczeń: wykonuje doświadczenie modelowe (ilustracja zmiany zachowania się cząsteczek ciała stałego w wyniku wykonania nad nim pracy), korzystając z jego opisu; opisuje wyniki doświadczeniaposługuje się pojęciem energii wewnętrznej; określa jej związek z liczbą cząsteczek, z których zbudowane jest ciało; podaje jednostkę energii wewnętrznej w układzie SIwykazuje, że energię układu (energię wewnętrzną) można zmienić, wykonując nad nim pracęokreśla temperaturę ciała jako miarę średniej energii kinetycznej cząsteczek, z których ciało jest zbudowaneanalizuje jakościowo związek międzytemperaturą a średnią energią kinetyczną (ruchu chaotycznego) cząsteczekposługuje się skalami temperatur (Celsjusza, Kelvina); wskazuje jednostkę temperatury w układzie SI; podaje temperaturę zera bezwzględnegoprzelicza temperaturę w skali Celsjusza na temperaturę w skali Kelvina i odwrotnieposługuje się pojęciem przepływu ciepła jako przekazywaniem energii w postaci ciepła oraz jednostką ciepła w układzie SIwykazuje, że nie następuje przekazywanie energii w postaci ciepła (wymiana ciepła) między ciałami o tej samej temperaturzewykazuje, że energię układu (energię wewnętrzną) można zmienić, wykonując nad nim pracę lub przekazując energię w postaci ciepłaanalizuje jakościowo zmiany energii wewnętrznej spowodowane wykonaniem pracy i przepływem ciepłapodaje treść pierwszej zasady termodynamiki ( | Uczeń: wyjaśnia wyniki doświadczenia modelowego (ilustracja zmiany zachowania się cząsteczek ciała stałego w wyniku wykonania nad nim pracy)wyjaśnia związek między energią kinetyczną cząsteczek i temperaturąwyjaśnia przepływ ciepła w zjawisku przewodnictwa cieplnego oraz rolę izolacji cieplnejuzasadnia, odwołując się do wyników doświadczenia, że przyrost temperatury ciała jest wprost proporcjonalny do ilości pobranego przez ciało ciepła oraz, że ilość pobranego przez ciało ciepła do uzyskania danego przyrostu temperatury jest wprost proporcjonalna do masy ciaławyjaśnia, co dzieje się z energią pobieraną (lub oddawaną) przez mieszaninę substancji w stanie stałym i ciekłym (np. wody i lodu) podczas topnienia (lub krzepnięcia) w stałej temperaturzeprzeprowadza doświadczenie ilustrujące wykonanie pracy przez rozprężający się gaz, korzystając z opisu doświadczenia i przestrzegając zasad bezpieczeństwa; analizuje wyniki doświadczenia i formułuje wnioskiplanuje i przeprowadza doświadczenie w celu wykazania, że do uzyskania jednakowego przyrostu temperatury różnych substancji o tej samej masie potrzebna jest inna ilość ciepła; opisuje przebieg doświadczenia i ocenia jerozwiązuje bardziej złożone zadania lub problemy (w tym umiarkowanie trudne zadania obliczeniowe) dotyczące treści rozdziału: Termodynamika (związane z energią wewnętrzną i temperaturą, zmianami stanu skupienia ciał)posługuje się informacjami pochodzącymi z analizy tekstów (w tym popularnonaukowych) dotyczących:energii wewnętrznej i temperatury,wykorzystania (w przyrodzie i w życiu codziennym) przewodnictwa cieplnego (przewodników i izolatorów ciepła),zjawiska konwekcji (np. prądy konwekcyjne),promieniowania słonecznego (np. kolektory słoneczne),zmian stanu skupienia ciał, a w szczególności tekstu: Dom pasywny, czyli jak zaoszczędzić na ogrzewaniu i klimatyzacji (lub innego tekstu związanego z treściami rozdziału: Termodynamika) | Uczeń: rozwiązuje złożone zadania obliczeniowe związane ze zmianą energii wewnętrznej; szacuje rząd wielkości spodziewanego wyniku i na tej podstawie ocenia wyniki obliczeń | Uczeń: rozwiązuje nietypowe zadania (problemy) dotyczące treści rozdziału: Termodynamika |
