Wymagania edukacyjne do Zajęć praktyczno-technicznych w klasie IV „Jak to zrobić?”
Wymagania na poszczególne oceny do podręcznika „Jak to działa?” do zajęć praktyczno-techniczne dla klasa IV szkoły podstawowej
| Temat lekcji | Zagadnienia | Wymagania na poszczególne oceny | ||||
| Ocena dopuszczająca Uczeń: | Ocena dostateczna Uczeń: | Ocena dobra Uczeń: | Ocena bardzo dobra Uczeń: | Ocena celująca Uczeń: | ||
| Rozdział I. Zaczynam przygodę z techniką | ||||||
| 1.1 Dlaczego warto zdobywać umiejętności techniczne? | Charakter zajęć ZPT, rola techniki w życiu codziennym, ogólne zasady pracy, wstępna samoocena zainteresowań i predyspozycji technicznych, przykłady zawodów technicznych, zapoznanie z PZO | – potrafi wymienić przynajmniej kilka przykłady urządzeń technicznych używanych w domu lub w szkole, – wymienia kilka zawodów związany z techniką, – z pomocą nauczyciela potrafi wyjaśnić, do czego służy instrukcja obsługi. | – wyjaśnia, w jaki sposób technika ułatwia codzienne obowiązki, – wymienia 3–4 zawody techniczne i krótko charakteryzuje dany zawód. | – szczegółowo omawia wpływ techniki na jakość życia (np. oszczędność czasu, ekologia), – potrafi dopasować konkretne narzędzia do wybranych zawodów technicznych, | – potrafi uzasadnić, dlaczego umiejętności techniczne są kluczowe na współczesnym rynku pracy, – charakteryzuje ścieżkę edukacyjną dla wybranych zawodów technicznych (np. jakie szkoły trzeba skończyć), – swobodnie posługuje się terminologią techniczną i potrafi wskazać zagrożenia wynikające z niewłaściwego użytkowania technologii. | – wykazuje się wiedzą techniczną np. omawia nowoczesne technologie, – aktywnie i twórczo podchodzi do rozwiązywania problemów technicznych, pomagając innym w zrozumieniu tematu. |
| 1.2 Poznaję ważne zasady | Regulamin pracowni ZPT, zasady bezpiecznej pracy indywidualnej i zespołowej, wpływ porządku na stanowisku na bezpieczeństwo i efektywność, schemat działania projektowego: pomyśl – zaprojektuj – wykonaj, podstawowe znaki BHP | – potrafi wymienić przynajmniej podstawowe zasady z regulaminu pracowni, – wie, że na stanowisku pracy należy zachować porządek, ale wymaga przypomnienia o jego uprzątnięciu. | – rozumie regulamin pracowni i potrafi wyjaśnić, dlaczego należy go przestrzegać, – wymienia korzyści płynące z utrzymania porządku na stanowisku pracy (bezpieczeństwo i oszczędność czasu) | – samodzielnie i rzetelnie przygotowuje stanowisko pracy oraz sprząta je po zakończeniu zajęć, – potrafi podać konkretne przykłady bezpiecznej pracy indywidualnej i zespołowej (np. komunikacja w grupie, bezpieczne przekazywanie narzędzi) | – wzorowo przestrzega regulaminu i zasad BHP, dbając o bezpieczeństwo swoje oraz kolegów, – potrafi szczegółowo uzasadnić wpływ porządku na efektywność pracy, podając przykłady zagrożeń wynikających z bałaganu | – wykazuje się postawą proaktywną: samodzielnie zauważa i zgłasza potencjalne zagrożenia na stanowisku pracy, – potrafi pełnić rolę lidera w zespole, dbając o przestrzeganie zasad bezpiecznej pracy przez całą grupę |
| 1.3 Posługuję się narzędziami | Rozpoznawanie podstawowych narzędzi stosowanych na ZPT, podział narzędzi i przyborów oraz ich przeznaczenie, zasady bezpiecznego posługiwania się prostymi narzędziami ręcznymi | – rozpoznaje i nazywa tylko podstawowe narzędzia (np. młotek, nożyczki, linijka) z pomocą nauczyciela, – z trudnością przypisuje narzędzia do prostych czynności. – zna podstawowe zasady BHP, ale wymaga częstych upomnień i nadzoru podczas pracy, by ich nie łamać. | – samodzielnie rozpoznaje i nazywa typowe narzędzia ręczne stosowane na lekcjach, – potrafi zastosować podział narzędzi ze względu na ich przeznaczenie (np. do cięcia, do pomiaru, do łączenia). – przestrzega zasad BHP, choć zdarza mu się pracować w sposób mało precyzyjny lub lekko chaotyczny. | – sprawnie posługuje się poprawnym nazewnictwem narzędzi i przyborów, – potrafi samodzielnie pogrupować narzędzia w zależności od obrabianego materiału (papier, drewno, metal). – pracuje bezpiecznie, dba o ład na stanowisku pracy i prawidłowo dobiera narzędzie do wykonywanej pracy.. | – bezbłędnie identyfikuje narzędzia, w tym te bardziej specjalistyczne, – precyzyjnie określa przeznaczenie każdego narzędzia i uzasadnia swój wybór, – wzorowo przestrzega zasad BHP, dba o konserwację narzędzi po pracy i potrafi wskazać potencjalne zagrożenia wynikające z niewłaściwego użycia sprzętu. | – wykazuje się wiedzą wykraczającą poza program, – wykonuje zadania z najwyższą starannością, potrafi doradzić rówieśnikom w doborze narzędzi i jest wzorem bezpiecznej postawy w pracowni technicznej. |
| 1.4 Myślę, projektuję, wykonuję | Etapy działania projektowego: pomyśl – zaprojektuj – wykonaj, planowanie i harmonogram, dobór materiałów a koszty realizacji projektu, rola współpracy w projekcie, refleksja nad uczeniem się przez działanie | – podejmuje próbę stworzenia planu, ale jest on niekompletny nawet przy wsparciu nauczyciela. – brak wyraźnego podziału na etapy, praca wykonywana pod stałym nadzorem, – projekt jest niedokończony lub wykonany niestarannie, jednak uczeń wykazuje chęć do pracy i zna podstawowe zasady BHP. | – wykonanie jest mało szczegółowe lub wymaga pomocy nauczyciela, – pracuje chaotycznie, co wpływa na tempo pracy, – praca jest ukończona, ale wykazuje braki w estetyce lub staranności. | – praca zawiera większość niezbędnych informacji i opisów, – plan jest zrozumiały, choć może wymagać drobnych korekt w trakcie realizacji. – praca jest estetyczna i spełnia swoje zadanie, dopuszczalne są drobne niedociągnięcia wykończeniowe. | – plan jest przemyślany, zawiera czytelny rysunek techniczny lub schemat oraz listę potrzebnych materiałów, – dzieli pracę na fazy i realizuje je zgodnie z założonym czasem, – przestrzega zasad BHP bez przypominania. | – opracowuje kompletny, nowatorski projekt z uwzględnieniem szczegółów, – plan jest rozpisany perfekcyjnie, z przewidzeniem ewentualnych trudności i sposobów ich rozwiązania, – wykazuje postawę mentora wobec innych. |
| Album ze zdjęciami | Planowanie etapów pracy i harmonogram działań, organizacja stanowiska, bezpieczna obsługa narzędzi, trasowanie ramek i przenoszenie kształtów i wymiarów, technika decoupage, łączenie materiałów, materiały recyklingowe, prezentacja wytworu | – przy pomocy nauczyciela dobiera materiały i narzędzia – wykonuje proste czynności (wycinanie, klejenie) pod kierunkiem – przygotowuje i porządkuje stanowisko pracy | – samodzielnie dobiera materiały i narzędzia – przenosi proste kształty i wymiary na materiał – wykonuje album z podstawowym zdobieniem – stosuje materiały recyklingowe – krótko omawia swój wytwór | – planuje kolejność czynności przed przystąpieniem do pracy – precyzyjnie trasuje kształty i przenosi wymiary – starannie łączy elementy właściwymi metodami – stosuje technikę decoupage – omawia napotkane trudności i efekt końcowy | – samodzielnie tworzy harmonogram działania – wykonuje estetyczny album z elementami decoupage – uzasadnia wybór materiałów recyklingowych – porównuje efekt z założeniami i wskazuje możliwe usprawnienia | – proponuje autorskie rozwiązania zdobnicze lub konstrukcyjne – analizuje koszty i sposoby ich obniżenia przez recykling – prezentuje wytwór na forum klasy z omówieniem każdego etapu – ocenia pracę własną i kolegów według ustalonych kryteriów |
| 1.5 Bezpiecznie pracuję na lekcji | Podstawowe znaki ewakuacyjne, przeciwpożarowe i informacyjne, plan ewakuacji szkoły, postępowanie w sytuacjach zagrożenia na terenie szkoły, numery i sygnały alarmowe | – zna numery alarmowe (112, 999), – potrafi rozpoznać podstawowe znaki (np. „wyjście ewakuacyjne”, „gaśnica”), – wie, że w razie alarmu należy słuchać poleceń nauczyciela. | – potrafi przyporządkować znaki do odpowiednich grup (ewakuacyjne, przeciwpożarowe, informacyjne), – wie, jak brzmi sygnał alarmowy w szkole, – potrafi wskazać na planie szkoły drogę ewakuacji z danej klasy. | – potrafi poprawnie wezwać pomoc przez telefon (podać co się stało, adres i swoje dane), – rozróżnia kolory znaków bezpieczeństwa (zielone – ratunkowe, czerwone – ppoż., niebieskie – informacyjne), – zna zasady bezpiecznego opuszczania budynku (brak paniki, poruszanie się w grupie, miejsce zbiórki), | – samodzielnie analizuje plan ewakuacji i potrafię wyznaczyć alternatywną drogę wyjścia, – potrafi wyjaśnić znaczenie rzadziej spotykanych znaków bezpieczeństwa, – aktywnie uczestniczy w próbnej ewakuacji, dając przykład innym uczniom, – rozumie i tłumaczy innym znaczenie sygnałów dźwiękowych. | – wykazuję się wiedzą wykraczającą poza program (np. potrafi opisać rodzaje gaśnic i ich przeznaczenie), – wykonuję dodatkową pracę, np. makietę bezpiecznej klasy lub prezentację o bezpieczeństwie w szkole. |
| Kokarda narodowa | Praktyczna nauka metod działania, bezpieczna obsługa narzędzi, trasowanie i wycinanie, łączenie materiałów, materiały recyklingowe, prezentacja wytworu | – przy pomocy nauczyciela wycina i skleja elementy kokardy – stosuje podstawowe zasady bezpieczeństwa przy pracy z nożyczkami | – samodzielnie wycina i łączy elementy kokardy – dobiera materiały recyklingowe – krótko opisuje swój wytwór i napotkane trudności | – planuje kolejność czynności przed przystąpieniem do pracy – wykonuje estetyczną kokardę z zastosowaniem właściwych metod łączenia – stosuje materiały recyklingowe i uzasadnia ich wybór | – proponuje własny wariant wzoru lub zdobienia kokardy – precyzyjnie przenosi kształty na materiał – wskazuje związek wyrobu z zasadami ograniczania odpadów | – tworzy autorski, nowy projekt kokardy z oryginalnym motywem – analizuje możliwości zmniejszenia ilości odpadów przy produkcji – prezentuje wytwór, omawiając materiały, techniki i trudności |
| 1.6 Udzielam pierwszej pomocy | Rozpoznawanie sytuacji wymagających pierwszej pomocy, zasady postępowania na miejscu zdarzenia, zasady powiadamiania i alarmowania, podstawowe czynności pierwszej pomocy (skaleczenia, krwotoki, omdlenia, kontuzje), zawartość apteczki pierwszej pomocy | Uczeń przy pomocy nauczyciela: – wymienia numery alarmowe (112, 997, 998, 999), – rozpoznaje sytuację zagrożenia (np. widzi, że ktoś zemdlał), – potrafi wskazać apteczkę w sali lekcyjnej, – wie, że należy zadbać o własne bezpieczeństwo przed podejściem do poszkodowanego. | Uczeń samodzielnie: – prawidłowo wzywa pomoc, podając najważniejsze informacje (co się stało, gdzie, ile osób poszkodowanych), – potrafi sprawdzić, czy poszkodowany jest przytomny i czy oddycha, – wymienia podstawowe elementy wyposażenia apteczki – rozumie konieczność założenia rękawiczek ochronnych przed udzieleniem pomocy. | – zachowuje właściwą kolejność działań na miejscu zdarzenia (ocena bezpieczeństwa, sprawdzenie przytomności, wezwanie pomocy), – wyjaśnia, do czego służą poszczególne elementy apteczki, – wie jak opatrzyć drobne skaleczenie lub otarcie. . | – omawia zasady postępowania przy typowych urazach (np. oparzenie, krwotok z nosa, stłuczenie itp.), – wykazuje się opanowaniem i precyzją podczas symulacji akcji ratunkowej, | – posiada wiedzę na temat zasad resuscytacji krążeniowo-oddechowej (RKO) dostosowaną do swojego wieku, – potrafi przeprowadzić instruktaż pierwszej pomocy dla kolegów z klasy, – bierze aktywny udział w konkursach lub pokazach związanych z bezpieczeństwem i ratownictwem. |
| Rozdział II. Znam zasady bezpieczeństwa na drodze | ||||||
| Poznaję znaki i sygnały drogowe | Podział oznakowania pionowego i poziomego, rodzaje znaków drogowych, ruch kierowany, hierarchia ważności sygnałów i znaków | – rozróżnia podstawowe kształty i kolory znaków (np. trójkątny – ostrzegawczy itp.) – wie, że na skrzyżowaniu może stać policjant kierujący ruchem, – potrafi wskazać na ilustracji sygnalizator świetlny i wyjaśnić znaczenie kolorów. | – potrafi dzielić znaki na pionowe i poziome, – Wymienia 4 główne grupy znaków pionowych (ostrzegawcze, zakazu, nakazu, informacyjne), – zna podstawową hierarchię ważności: wie, że światła są ważniejsze niż znaki. | – prawidłowo nazywa i interpretuje wybrane znaki z każdej grupy (np. ustąp pierwszeństwa, droga dla rowerów, stop), – wyjaśnia, jak należy się zachować, gdy ruchem kieruje policjant (podstawowe postawy: przodem/tyłem oraz bokiem), – bezbłędnie stosuje hierarchię ważności (osoba kierująca, sygnały świetlne, znaki drogowe, normy/zasada prawej ręki). | – samodzielnie klasyfikuje rzadziej spotykane znaki (np. znaki uzupełniające i tabliczki do znaków), – rozumie różnicę między sygnałami dla pieszych a sygnałami dla kierujących pojazdami, – potrafi w praktyce (lub na schemacie skrzyżowania) zastosować hierarchię znaków i sygnałów w różnych sytuacjach. | – potrafi bezbłędnie zinterpretować wszystkie postawy policjanta kierującego ruchem, – wykazuje postawę wzorowego uczestnika ruchu drogowego i potrafi uzasadnić celowość stosowania konkretnego oznakowania dla bezpieczeństwa. |
| Znaki drogowe | Planowanie etapów pracy, wybór i analiza znaków drogowych, dobór materiałów i narzędzi, wykonanie modelu znaku (rysowanie, wycinanie, łączenie, montaż na podstawce), BHP, prezentacja i omówienie znaczenia znaków | – przy pomocy nauczyciela rozpoznaje kilka podstawowych znaków – wykonuje prosty rysunek znaku według wzoru – stosuje zasady BHP przy pracy z narzędziami | – rozróżnia kategorie znaków drogowych – samodzielnie wykonuje model wybranego znaku – poprawnie odtwarza kształt i kolorystykę znaku – omawia kategorię i znaczenie wykonanego znaku | – planuje i wykonuje zestaw kilku znaków drogowych – uzasadnia wybór znaków do wykonania – estetycznie łączy elementy i montuje znak na podstawce – omawia znaczenie każdego znaku dla bezpieczeństwa ruchu | – projektuje zestaw znaków ilustrujący konkretną sytuację drogową – wyjaśnia hierarchię ważności i kategorię każdego znaku – starannie wykonuje wytwory, dbając o właściwą gospodarkę materiałem | – tworzy autorski zestaw edukacyjny znaków z opisami dla młodszych uczniów – analizuje, dlaczego kształty i kolory znaków są znormalizowane – przeprowadza mini-quiz dla klasy z użyciem wykonanych znaków |
| 2.2 Poznaję części drogi i rodzaje dróg | Budowa drogi i przeznaczenie jej elementów, rodzaje dróg i ich oznakowanie, hierarchia ważności znaków i sygnałów drogowych, przewidywanie zagrożeń na drodze | – przy pomocy nauczyciela wskazuje elementy drogi – wymienia podstawowe rodzaje dróg – wie, że znaki i sygnały mają różną ważność | – poprawnie nazywa elementy drogi i określa ich przeznaczenie – opisuje różnice między rodzajami dróg – omawia hierarchię ważności sygnałów i znaków drogowych | – charakteryzuje elementy drogi i ich funkcje dla poszczególnych uczestników ruchu – wyjaśnia hierarchię ważności: policjant > sygnalizator > znak > przepisy – wskazuje przykładowe zagrożenia wynikające z budowy drogi | – analizuje budowę skrzyżowania i rozpoznaje jego elementy – wyjaśnia, jak oznakowanie drogi wpływa na bezpieczeństwo – przewiduje zagrożenia w konkretnych sytuacjach drogowych | – rysuje i opisuje schemat przykładowego skrzyżowania z pełnym oznakowaniem – omawia, jak budowa i oznakowanie drogi chronią uczestników ruchu |
| 3.2 Przestrzegam zasad na drodze | Zasady ogólne: ruch prawostronny, szczególna ostrożność, ograniczone zaufanie; skrzyżowania, przejścia dla pieszych, przejazdy kolejowe; postawy policjanta i ich interpretacja; bezpieczne zachowanie pieszego i rowerzysty | – przy pomocy nauczyciela wymienia kilka zasad ruchu drogowego – wie, że piesi poruszają się chodnikiem – zna zasadę ruchu prawostronnego | – podaje zasady ogólne ruchu drogowego – opisuje zachowanie w miejscach wymagających wzmożonej uwagi – omawia etyczne zachowanie wobec innych uczestników ruchu | – wyjaśnia zasady szczególnej ostrożności i ograniczonego zaufania – opisuje właściwe zachowanie na skrzyżowaniu, przejściu dla pieszych i przejeździe kolejowym – interpretuje podstawowe postawy policjanta kierującego ruchem | – analizuje konkretne sytuacje drogowe i wskazuje właściwe postępowanie – uzasadnia stosowanie zasad ostrożności i ograniczonego zaufania – porównuje obowiązki różnych uczestników ruchu drogowego | – opracowuje scenariusz sytuacji drogowej z analizą zachowań uczestników – ocenia wpływ przestrzegania zasad na bezpieczeństwo wszystkich – wyjaśnia innym zasady ruchu w trudnych sytuacjach |
| 4.2 Bezpiecznie poruszam się pieszo | Elementy drogi dla pieszych, zasady poruszania się pieszych w terenie zabudowanym i poza nim, przechodzenie przez jezdnię, znaki dotyczące pieszych, odblaski, zachowania niedozwolone, zagrożenia z perspektywy pieszego | – wie, że piesi korzystają z chodnika i przejścia dla pieszych – przy pomocy nauczyciela opisuje zachowanie na przejściu – zna wymóg odblasków poza terenem zabudowanym | – omawia zasady poruszania się pieszego w terenie zabudowanym i poza nim – opisuje prawidłowe korzystanie z przejścia dla pieszych ze i bez sygnalizacji – wymienia zachowania niedozwolone pieszego (telefon, bieganie na jezdnię) – wyjaśnia rolę odblasków w bezpieczeństwie pieszego | – wyjaśnia zachowanie pieszego w różnych sytuacjach drogowych – opisuje zasady bezpiecznego przechodzenia przez jezdnię w różnych miejscach – rozpoznaje zagrożenia z perspektywy pieszego i wskazuje sposoby ich unikania – wskazuje znaki drogowe dotyczące pieszych | – analizuje sytuacje zagrożeń dla pieszych i uzasadnia właściwe postępowanie – porównuje zasady poruszania się pieszego w dzień i po zmroku – ocenia skutki zachowań niedozwolonych dla bezpieczeństwa pieszego | – opracowuje mapkę bezpiecznej drogi do szkoły z oznaczeniem zagrożeń – wskazuje miejsca niebezpieczne w okolicy szkoły i proponuje ich usprawnienie – przeprowadza mini-lekcję o bezpieczeństwie pieszych dla kolegów |
| Gra planszowa „Bezpieczna droga do szkoły” | Planowanie etapów pracy zespołowej, organizacja stanowiska, dobór materiałów i narzędzi do obróbki papieru i tektury, wykonanie planszy, pionków, kart i opakowania, racjonalna gospodarka materiałem i recykling, zasady gry, prezentacja efektów | – przy pomocy nauczyciela wykonuje wybrane elementy gry – uczestniczy w małym stopniu pracach grupy – stosuje podstawowe zasady BHP | – samodzielnie wykonuje przydzielone elementy gry – dobiera materiały i narzędzia do zadania – utrzymuje porządek na stanowisku – krótko opisuje swój wkład w projekt | – planuje kolejność czynności i realizuje je – estetycznie wykonuje elementy gry – współpracuje z grupą, wywiązując się z podziału zadań – omawia zastosowane materiały i rozwiązania | – aktywnie uczestniczy w planowaniu projektu i podziale zadań – proponuje własne rozwiązania graficzne lub mechaniki gry – wskazuje związek treści gry z zasadami ruchu drogowego – stosuje materiały recyklingowe i uzasadnia ich wybór | – pełni rolę lidera/koordynatora projektu grupowego – proponuje innowacyjne elementy gry (pytania, pola specjalne) – prezentuje gotową grę i przeprowadza rozgrywkę testową z klasą |
| Rozdział III. Jeżdżę rowerem i hulajnogą | ||||||
| 1.3 Wiem jak działa rower | Znaczenie roweru jako środka transportu, rekreacji i aktywności prozdrowotnej, rodzaje rowerów, budowa roweru, układy: napędowy, kierowniczy i jezdny, hamulcowy, oświetleniowy – funkcje i wpływ na bezpieczeństwo jazdy, kontrola stanu technicznego, elementy ochrony osobistej | – wymienia dwa rodzaje rowerów (np. górski, miejski), – wskazuje główne elementy budowy (rama, koła, kierownica, siodełko). – wie, że rower musi mieć sprawne hamulce i oświetlenie, – potrafi wymienić jeden element ochrony osobistej (kask). | – wyjaśnia, dlaczego warto jeździć na rowerze (np. zdrowie, ekologia). – rozpoznaje 3-4 rodzaje rowerów i wie, do czego służą (np. szosowy do szybkiej jazdy, BMX do ewolucji), – nazywa podstawowe części roweru i przyporządkowuje je do głównych układów (np. pedały – napęd, kierownica – sterowanie). – wie, że przed jazdą należy sprawdzić ciśnienie w oponach. | – omawia funkcje poszczególnych układów: napędowego, kierowniczego, jezdnego i hamulcowego. – wymienia obowiązkowe wyposażenie roweru zgodnie z przepisami, – rozumie bezpośredni związek między stanem technicznym (np. zużyte klocki hamulcowe) a bezpieczeństwem na drodze, – potrafi prawidłowo dobrać i dopasować kask oraz odblaski. | – szczegółowo omawia budowę i działanie wszystkich układów roweru, – samodzielnie przeprowadza pełną kontrolę stanu technicznego roweru przed jazdą (łańcuch, hamulce, światła, opony), – potrafi uzasadnić wybór konkretnego typu roweru w zależności od terenu i potrzeb użytkownika, – wykazuje się pełną wiedzą na temat elementów ochrony osobistej i ich znaczenia dla minimalizowania skutków wypadków. | – wykazuje się wiedzą na temat konserwacji roweru (np. wie jak wyczyścić i nasmarować łańcuch), – potrafi zdiagnozować drobne usterki i zaproponować sposób ich naprawy, – aktywnie promuje jazdę rowerem jako element zdrowego stylu życia i dbania o środowisko. |
| Ekologiczny rower | Etapy projektu i planowanie, organizacja stanowiska, dobór materiałów i narzędzi do papieru/tektury/drewna, wykonanie wytworu technicznego, recykling, rower jako środek transportu i jego wyposażenie, cykl życia wytworu, prezentacja efektów | – przy pomocy nauczyciela wykonuje prosty wytwór związany z rowerem – wie, że rower jest przyjazny środowisku – stosuje podstawowe zasady BHP | – samodzielnie wykonuje przydzieloną część wytworu – wymienia korzyści ekologiczne i zdrowotne jazdy rowerem – stosuje materiały recyklingowe – krótko omawia swój wytwór | – projektuje i wykonuje wytwór z materiałów recyklingowych – omawia rower jako środek transportu i ekologiczną alternatywę – wskazuje obowiązkowe wyposażenie roweru – omawia napotkane trudności i efekt końcowy | – uzasadnia wybór roweru jako środka transportu – analizuje cykl życia wytworu z uwzględnieniem kosztów środowiskowych – wyjaśnia zasady racjonalnego gospodarowania materiałami i recyklingu – wskazuje możliwe usprawnienia wytworu | – projektuje autorski wytwór promujący ekologiczny transport – proponuje kampanię promującą jazdę rowerem w szkole – prezentuje wytwór i omawia każdy etap realizacji z pełnym uzasadnieniem |
| 2.3 Jeżdżę bezpiecznie | Zasady bezpiecznej jazdy rowerem, hulajnogi elektryczne i UTO/UWR – miejsce na drodze i zasady poruszania, obowiązkowe wyposażenie roweru i jego znaczenie, dodatkowe wyposażenie, karta rowerowa – warunki uzyskania | – wymienia podstawowe zasady bezpiecznej jazdy rowerem – wie, że rowerzysta musi posiadać kartę rowerową – zna wymóg kasku dla dzieci | – omawia warunki dopuszczenia rowerzysty i użytkownika hulajnogi do ruchu – opisuje obowiązkowe wyposażenie roweru – podaje zasady etycznego zachowania rowerzysty w ruchu | – wyjaśnia przepisy dotyczące rowerzystów, hulajnóg elektrycznych i UTO – charakteryzuje etyczne aspekty uczestnictwa w ruchu drogowym – opisuje, jak obowiązkowe i dodatkowe wyposażenie wpływa na bezpieczeństwo | – analizuje zagrożenia wynikające z niestosowania się do przepisów – porównuje zasady obowiązujące rowerzystę i pieszego – ocenia zachowania rowerzystów w przykładowych sytuacjach | – opracowuje kodeks bezpiecznego rowerzysty – przeprowadza quiz z zasad jazdy rowerem dla klasy – przygotowuje prezentację o znaczeniu wyposażenia rowerzysty dla bezpieczeństwa |
| 3.3 Wykonuję manewry na drodze | Włączanie się do ruchu, wymijanie/omijanie/wyprzedzanie – różnice i zasady, zmiana kierunku jazdy (skręt w prawo i lewo), sygnalizacja zamiaru manewru, zawracanie, miejsca niebezpieczne, pierwszeństwo podczas manewrów, rozpoznawanie zagrożeń | – przy pomocy nauczyciela wskazuje na schemacie poprawny manewr – wie, jak sygnalizować zamiar skrętu | – opisuje podstawowe manewry drogowe i różnice między nimi – wyjaśnia, jak sygnalizować zamiar skrętu i zmiany pasa – wskazuje na schemacie poprawne wykonanie manewrów | – charakteryzuje zasady wykonywania poszczególnych manewrów – wyjaśnia, kiedy manewry są dozwolone lub zabronione – opisuje zachowanie rowerzysty przy skręcie i zawracaniu – wskazuje zagrożenia związane z manewrami | – analizuje sytuacje drogowe i wskazuje właściwy manewr – uzasadnia kolejność działań podczas wykonywania manewru – ocenia ryzyko wynikające z nieprawidłowych manewrów | – opracowuje zadania sytuacyjne z manewrów dla kolegów – demonstruje na schemacie poprawne wykonanie różnych manewrów – wyjaśnia przepisy dotyczące manewrów innym uczniom |
| Wesołe odblaski | Planowanie etapów pracy, dobór materiałów i narzędzi do obróbki papieru, wykonanie elementu odblaskowego (dowolny kształt), recykling, rola odblasków w bezpieczeństwie drogowym, prezentacja efektów | – przy pomocy nauczyciela wykonuje prosty element odblaskowy – wie, po co stosuje się odblaski – stosuje zasady BHP przy pracy z narzędziami | – samodzielnie wykonuje element odblaskowy – wyjaśnia znaczenie odblasków dla bezpieczeństwa uczestników ruchu – stosuje materiały recyklingowe – omawia swój wytwór | – projektuje i wykonuje estetyczny element odblaskowy – uzasadnia wybór kształtu i materiału – wskazuje, kiedy i gdzie należy stosować odblaski – omawia napotkane trudności i efekt końcowy | – proponuje własny projekt elementu odblaskowego z oryginalnym wzorem – uzasadnia właściwości materiałów odblaskowych – porównuje skuteczność różnych rozwiązań odblaskowych | – tworzy autorski projekt zestawu odblaskowego (np. dla rowerzysty lub pieszego) – prezentuje wytwór, omawiając walory użytkowe i estetyczne – wskazuje możliwości tańszej lub bardziej ekologicznej produkcji |
| 4.3 Poznaję zasady pierwszeństwa przejazdu | Hierarchia ważności sygnałów i przepisów, pojęcie i rodzaje skrzyżowań, zasady pierwszeństwa: skrzyżowania równorzędne, z drogą z pierwszeństwem, z łamanym pierwszeństwem, ronda, skrzyżowania z sygnalizacją; znaki pionowe i poziome informujące o pierwszeństwie | – przy pomocy nauczyciela wskazuje, kto ma pierwszeństwo w prostej sytuacji – rozróżnia drogę główną i podporządkowaną | – omawia podstawowe zasady pierwszeństwa przejazdu – rozróżnia rodzaje skrzyżowań – wskazuje prawidłowe zachowanie na skrzyżowaniu z sygnalizacją i bez | – wyjaśnia zasady pierwszeństwa na różnych typach skrzyżowań – analizuje przykładowe sytuacje na skrzyżowaniu – opisuje zachowanie przy skręcie w prawo i w lewo na jezdni jedno- i dwukierunkowej | – samodzielnie rozwiązuje złożone sytuacje na skrzyżowaniu – uzasadnia decyzje dotyczące pierwszeństwa – porównuje zasady pierwszeństwa na różnych typach skrzyżowań | – opracowuje zestawy zadań sytuacyjnych ze skrzyżowaniami dla kolegów – wyjaśnia zasady pierwszeństwa innym uczniom – ocenia zachowania uczestników ruchu w materiałach edukacyjnych lub filmach |
| Makieta skrzyżowania | Planowanie etapów pracy zespołowej, organizacja stanowiska, dobór materiałów i narzędzi do papieru i tektury, wykonanie makiety (podstawa, pojazdy, znaki, sygnalizatory), recykling, rodzaje skrzyżowań i oznakowanie, współpraca, prezentacja | – przy pomocy nauczyciela wykonuje wybrane elementy makiety – uczestniczy w pracach grupy – stosuje podstawowe zasady BHP | – samodzielnie wykonuje przydzielone elementy makiety – prawidłowo oznacza elementy drogi na makiecie – omawia swój wkład w projekt | – planuje i realizuje zakres prac w projekcie – poprawnie odtwarza kształty i proporcje elementów skrzyżowania – umieszcza właściwe oznakowanie pionowe i poziome – omawia zastosowane rozwiązania i napotkane trudności | – aktywnie uczestniczy w planowaniu i koordynacji pracy grupy – proponuje oryginalne rozwiązania (sygnalizacja, zieleń, oznaczenia poziome) – łączy wiedzę o zasadach ruchu z projektem makiety | – pełni rolę lidera projektu grupowego – projektuje makietę uwzględniającą różne rodzaje skrzyżowań – prezentuje makietę i omawia zasady ruchu z jej użyciem przed klasą |
| 5.3 Oceniam sytuację na drodze | Ocena sytuacji rowerzysty na drodze w przypadkach nietypowych, zachowanie rowerzysty wobec pieszych i na przejeździe kolejowym, ustalanie pierwszeństwa przejazdu na różnych typach skrzyżowań, włączanie się do ruchu, jazda po drodze dla rowerów i pieszych oraz po jezdni | – przy pomocy nauczyciela opisuje zachowanie rowerzysty w typowej sytuacji – rozpoznaje proste usterki roweru (spuszczona opona, luz w hamulcach) | – opisuje zachowanie rowerzysty w różnych sytuacjach drogowych – wskazuje prawidłowe miejsce roweru na drodze i na drodze dla rowerów – omawia zasady bezpiecznego pokonywania przejazdów kolejowych – opisuje prostą usterkę roweru i sposób jej usunięcia | – wyjaśnia zachowanie rowerzysty w sytuacjach niestandardowych – analizuje pierwszeństwo na skrzyżowaniach różnych typów – omawia wpływ wyposażenia roweru na bezpieczeństwo – przeprowadza prostą czynność naprawczą lub regulacyjną | – samodzielnie rozwiązuje złożone sytuacje drogowe z udziałem rowerzysty – diagnozuje usterki roweru i wskazuje sposoby ich usunięcia – uzasadnia dobór narzędzi i materiałów do prostej naprawy roweru | – analizuje i omawia sytuacje drogowe na podstawie materiałów edukacyjnych – demonstruje sposób usunięcia prostej usterki roweru – opracowuje krótki poradnik dotyczący utrzymania roweru w sprawności |
| Doświadczenia edukacyjne | ||||||
| 1. Jak wykonać stojak na telefon? | Planowanie etapów pracy, organizacja stanowiska, dobór materiałów i narzędzi (tektura, drewniane patyczki), projektowanie i wykonanie wytworu, ulepszanie konstrukcji, recykling, BHP, współpraca w zespole, prezentacja efektów i omówienie trudności | – przy pomocy nauczyciela wykonuje wybrane elementy stojaka – stosuje podstawowe zasady BHP – uczestniczy w prezentacji efektów pracy grupy | – samodzielnie wykonuje przydzielone elementy wytworu – dobiera materiały i narzędzia według instrukcji – utrzymuje porządek na stanowisku – krótko opisuje swój wytwór i napotkane trudności | – planuje kolejność czynności i realizuje je – poprawnie wykonuje stojak z tektury lub drewnianych patyczków – współpracuje z grupą – omawia zastosowane materiały, trudności i efekt końcowy | – samodzielnie tworzy harmonogram działania i planuje zasoby – ulepsza lub dodaje elementy, aby stojak był bardziej praktyczny – uzasadnia decyzje projektowe pod kątem funkcjonalności i kosztów | – projektuje autorski wariant stojaka z własną modyfikacją funkcjonalną lub estetyczną – ocenia wytwór pod kątem funkcjonalności, kosztów i wpływu na środowisko – prezentuje projekt z pełnym uzasadnieniem decyzji projektowych |
| 2. Jak zadbać o bezpieczeństwo w swoim otoczeniu? | Obserwacja i analiza bezpieczeństwa przestrzeni szkolnej, rozpoznawanie zagrożeń i usterek technicznych, porządkowanie problemów według pilności, wybór problemu i sposobu rozwiązania, planowanie pracy zespołowej, dobór materiałów i narzędzi do prac naprawczych i porządkowych, szacowanie kosztów, bezpieczne posługiwanie się narzędziami, prezentacja efektów | – uczestniczy w obserwacji przestrzeni szkolnej – przy pomocy nauczyciela wskazuje jedno zagrożenie lub usterkę – bierze udział w pracach grupy przy usuwaniu usterki | – wskazuje zagrożenia lub usterki w przestrzeni szkolnej – uczestniczy w planowaniu działań naprawczych – wykonuje przydzielone czynności naprawcze lub porządkowe – omawia swój wkład w projekt | – samodzielnie obserwuje przestrzeń szkolną i identyfikuje kilka zagrożeń – planuje działania naprawcze w grupie z podziałem zadań – bezpiecznie wykonuje proste prace naprawcze lub porządkowe – omawia efekty działań i napotkane trudności | – porządkuje zidentyfikowane problemy według pilności i proponuje sposoby usunięcia – szacuje koszty działań i poszukuje tańszych rozwiązań – koordynuje pracę grupy przy realizacji zadania – prezentuje efekty pracy z uzasadnieniem podjętych decyzji | – pełni rolę lidera w planowaniu i realizacji projektu – proponuje oryginalne i ekonomiczne rozwiązania stwierdzonych zagrożeń – przygotowuje raport z obserwacji przestrzeni szkolnej i rekomendacje działań – prezentuje efekty na forum klasy lub szkoły |
| 3. Jak zadbać o rower, aby był sprawny? | Rozpoznawanie elementów roweru i ich funkcji, ocena stanu technicznego (karta obserwacji), identyfikowanie usterek wpływających na bezpieczeństwo, planowanie działań naprawczych, dobór narzędzi i materiałów, prosty kosztorys naprawy/wymiany części, bezpieczne posługiwanie się narzędziami, racjonalne gospodarowanie materiałami, samoocena | – przy pomocy nauczyciela sprawdza wybrane elementy roweru – rozpoznaje obowiązkowe wyposażenie roweru – wskazuje proste usterki | – samodzielnie sprawdza wyposażenie obowiązkowe roweru – kontroluje stan kół i hamulców – opisuje zauważone usterki i nieprawidłowości | – przeprowadza systematyczny przegląd techniczny roweru – diagnozuje stan hamulców, napędu, kół i oświetlenia – wykonuje proste regulacje lub czynności konserwacyjne – sporządza notatkę i prosty kosztorys naprawy | – samodzielnie planuje i przeprowadza pełny przegląd techniczny – uzasadnia kolejność czynności przeglądowych – wskazuje związek stanu technicznego z bezpieczeństwem jazdy – proponuje plan regularnej konserwacji i dobór tańszych zamienników | – przeprowadza przegląd i prezentuje wyniki grupie na forum – opracowuje kartę przeglądu roweru do wielokrotnego użytku – instruuje koleżanki/kolegów w zakresie obsługi i konserwacji roweru |
