Podstawa programowa – EdB

EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA

Cele kształcenia – wymagania ogólne

  1. Rozumienie istoty bezpieczeństwa państwa.
  1. Przygotowanie  uczniów  do  działań  w  sytuacjach  nadzwyczajnych  zagrożeń  (katastrof  i wypadków masowych).
  1. Kształtowanie umiejętności z zakresu podstaw pierwszej  pomocy.
  1. Kształtowanie postaw indywidualnych i społecznych sprzyjających  zdrowiu.

Treści nauczania – wymagania  szczegółowe

  1. Bezpieczeństwo państwa. Uczeń:
    1. zna i charakteryzuje podstawowe pojęcia związane z bezpieczeństwem państwa, rozumie istotę problemu bezpieczeństwa; wymienia składniki bezpieczeństwa państwa;
    1. jest zorientowany w geopolitycznych uwarunkowaniach bezpieczeństwa, wynikających z położenia Polski;
    1. zna i przedstawia rolę organizacji międzynarodowych w zapewnieniu bezpieczeństwa Polski.
  1. Działania w sytuacjach nadzwyczajnych zagrożeń (katastrof i wypadków masowych). Uczeń:
    1. wymienia    przykłady    nadzwyczajnych    zagrożeń    (pochodzenia    naturalnego i wywołane przez człowieka);
    1. wymienia zasady ostrzegania ludności o zagrożeniach; rozróżnia poszczególne sygnały alarmowe i środki alarmowe; omawia zasady właściwego zachowania się w razie uruchomienia sygnałów alarmowych;
    1. przedstawia obowiązki ludności w sytuacjach wymagających  ewakuacji;
    1. omawia rolę różnych służb i innych podmiotów, uzasadnia znaczenie bezwzględnego stosowania się do ich zaleceń;
    1. wymienia przykłady zagrożeń środowiskowych, w tym zna zasady postępowania  w razie: pożaru, wypadku komunikacyjnego, zagrożenia powodzią, intensywnej śnieżycy, uwolnienia niebezpiecznych środków chemicznych, zdarzenia terrorystycznego.
  1. Podstawy pierwszej pomocy. Uczeń:
    1. rozumie znaczenie podejmowania działań z zakresu udzielania pierwszej pomocy przez świadka zdarzenia oraz przedstawia jego  rolę;
  • zna zasady bezpiecznego postępowania w miejscu zdarzenia, w  tym:
    • unikania narażania własnego zdrowia,
    • oceniania własnych możliwości,
    • rozpoznawania       potencjalnych       źródeł      zagrożenia       w      kontakcie z poszkodowanym,
    • wskazywania sposobu  zabezpieczenia  się  przed  zakażeniem  w  kontakcie z krwią i płynami ustrojowymi, stosowania  uniwersalnych  środków  ochrony osobistej;
    • podaje  przykłady  zagrożeń   w   środowisku   domowym,   ulicznym,   wodnym, w przestrzeniach podziemnych, w lasach;
    • przedstawia      metody      zapewnienia       bezpieczeństwa       własnego,       osoby poszkodowanej i otoczenia w sytuacjach symulowanych podczas  zajęć;
    • potrafi rozpoznać osobę w stanie zagrożenia  życia:
      • wyjaśnia pojęcie „stan zagrożenia życia”,
      • wskazuje przyczyny i okoliczności prowadzące do szybkiego pogorszenie stanu zdrowia lub zagrożenia życia,
      • wyjaśnia rolę układu  nerwowego, układu krążenia i układu  oddechowego  w utrzymywaniu podstawowych funkcji  życiowych;
    • wie, jak prawidłowo wezwać pomoc:
      • wymienia nazwy służb ratunkowych i podaje ich numery  alarmowe,
      • wskazuje,  kiedy  wezwać  pomoc  i  w  jaki  sposób  przekazać  informacje  o zdarzeniu;
    • podaje przykład aplikacji na telefon komórkowy wspierającej  udzielanie  pierwszej pomocy;
    • zna zasady postępowania z osobą  nieprzytomną:
      • wymienia objawy utraty przytomności,
      • ocenia przytomność poszkodowanego,
      • ocenia czynność oddychania u osoby nieprzytomnej (trzema zmysłami,  przez okres do 10 sekund),
      • wyjaśnia     mechanizm      niedrożności     dróg     oddechowych     u     osoby nieprzytomnej,
      • udrażnia drogi oddechowe rękoczynem  czoło–żuchwa,
      • układa osobę nieprzytomną w pozycji bocznej  bezpiecznej,
      • zapewnia osobie nieprzytomnej komfort  termiczny;
    • systematycznie ponawia ocenę oddychania u osoby  nieprzytomnej;
    • zna i wykonuje podstawowe czynności resuscytacji  krążeniowo-oddechowej:
      • wyjaśnia pojęcie „nagłe zatrzymanie krążenia”; wymienia jego  oznaki,
      • wymienia warunki i czynniki zapewniające resuscytację wysokiej  jakości,
      • omawia uniwersalny algorytm w nagłym zatrzymaniu  krążenia,
      • wykonuje na manekinie uciski klatki piersiowej i sztuczne oddychanie samodzielnie i we współpracy z drugą osobą,
      • opisuje zastosowanie automatycznego defibrylatora zewnętrznego (AED) oraz wskazuje na jego znaczenie dla zwiększenia skuteczności akcji resuscytacyjnej;
  1. wykonuje podstawowe czynności pierwszej pomocy w  zadławieniu:
    1. wyjaśnia pojęcie i mechanizm zadławienia,
    1. omawia schemat postępowania w przypadku  zadławienia,
    1. wykonuje na manekinie rękoczyny ratunkowe w przypadku  zadławienia,
    1. wymienia przykłady działań zapobiegających zadławieniu u małych  dzieci;
    1. zna wyposażenie apteczki pierwszej pomocy: wymienia przedmioty,  jakie powinny znaleźć się w apteczce domowej, samochodowej, przygotowanej na wyprawę turystyczną;
    1. zna zasady pierwszej pomocy w urazach  kończyn:
      1. wyjaśnia pojęcia: rana, krwotok,
      1. wykonuje opatrunek osłaniający na ranę w obrębie  kończyny,
      1. wyjaśnia, jak rozpoznać krwotok zewnętrzny,
      1. wykonuje opatrunek uciskowy,
      1. bezpiecznie zdejmuje rękawiczki ochronne,
      1. wyjaśnia pojęcie: złamanie,
      1. stosuje zasady unieruchamiania doraźnego kości i  stawów,
      1. wymienia przykłady zapobiegania urazom w sporcie, w domu, w  pracy;
    1. rozumie, na czym polega udzielanie pierwszej pomocy w  oparzeniach:
      1. wyjaśnia pojęcie „oparzenie”,
      1. omawia zasady postępowania w przypadku oparzenia  termicznego,
      1. demonstruje metodę chłodzenia w przypadku oparzenia  kończyny,
      1. wymienia      przykłady     zapobiegania      oparzeniom,      ze     szczególnym uwzględnieniem środowiska domowego i małych  dzieci.
  1. Edukacja zdrowotna. Zdrowie w wymiarze indywidualnym oraz zbiorowym.  Uczeń:
    1. wyjaśnia zależności między zdrowiem fizycznym, psychicznym,  emocjonalnym,   a społecznym; wyjaśnia wpływ stresu na  zdrowie;
    1. wymienia zachowania, które sprzyjają zdrowiu (prozdrowotne) oraz zagrażają zdrowiu oraz wskazuje te, które szczególnie często występują wśród nastolatków; odróżnia czynniki środowiskowe i społeczne (korzystne i szkodliwe), na które człowiek może mieć wpływ od takich, na które nie  może;
    1. omawia krótkoterminowe i długoterminowe konsekwencje zachowań sprzyjających (prozdrowotnych) i zagrażających  zdrowiu;
    1. dobiera i demonstruje umiejętności komunikacji interpersonalnej istotne dla zdrowia i bezpieczeństwa (odmowa, zachowania asertywne,  negocjowanie);
    1. wymienia   rzetelne   źródła   informacji   o   zdrowiu,   chorobach,   świadczeniach i usługach zdrowotnych;
    1. ocenia własne zachowania związane ze zdrowiem, ustala indywidualny plan działania na rzecz własnego zdrowia;
    1. ustala, co sam może zrobić, aby tworzyć warunki  środowiskowe  i  społeczne, które są korzystne dla zdrowia (ochrona środowiska przyrodniczego, wsparcie społeczne, komunikacja interpersonalna, współpraca osób, instytucji i organizacji na rzecz zdrowia itp.).

Warunki i sposób realizacji

Niezwykle istotne jest, aby w trakcie nauczania przedmiotu koncentrować się na kluczowych problemach, szczególnie w aspekcie praktycznym, poświęcając im najwięcej  czasu.

W ramach realizacji celu „Rozumienie istoty bezpieczeństwa państwa” ważne jest, aby korzystać   z pomocy   multimedialnych,   które   przybliżą   uczniom   istotę   bezpieczeństwa   i charakterystykę jego zagrożeń. Zajęcia w tym przypadku powinny też być wspomagane wizytami w instytucjach państwowych, stojących na straży bezpieczeństwa. Istotne znaczenie  w rozwoju młodzieży ma wychowanie mające na celu  kształtowanie  postawy patriotycznej oraz poczucia odpowiedzialności za dorobek minionych  pokoleń.

Zajęcia związane z celem „Przygotowanie uczniów do działań w sytuacjach nadzwyczajnych zagrożeń   (katastrof   i   wypadków   masowych)”   powinny   obejmować   udział   uczniów   w symulacji ewakuacji szkoły. Uczniów należy wdrażać do dbałości o bezpieczeństwo własne oraz innych, wskazując, w jaki sposób uzyskać pomoc od osób godnych zaufania i służb ratunkowych.

Na zajęciach związanych z celem „Kształtowanie umiejętności z zakresu podstaw pierwszej pomocy”, należy zwrócić szczególną uwagę na wykształcenie umiejętności praktycznych, szczególnie rozpoznawania niebezpieczeństw i właściwego reagowania na nie. Istotne jest też kształtowanie poczucia odpowiedzialności za jakość udzielonej pierwszej pomocy.  Uczeń, który zaczyna realizację zajęć z zakresu pierwszej pomocy, powinien być należycie przygotowany już w klasach młodszych do reagowania na nagły  wypadek.

Niezbędne są pomoce dydaktyczne do skutecznego nauczania podstaw pierwszej pomocy. Do sprzętu  pożądanego  zaliczyć  należy  fantom  do  nauki  resuscytacji  krążeniowo-oddechowej z obniżoną siłą ucisku klatki piersiowej, apteczkę, tablice i plansze dydaktyczne. Do  materiałów szkoleniowych zaliczyć należy maseczki do wentylacji,  płyny  dezynfekcyjne,  gazy opatrunkowe, bandaże, chusty trójkątne  itp.

Na zajęciach związanych z celem „Kształtowanie postaw indywidualnych i społecznych sprzyjających zdrowiu” należy przede wszystkim uwzględnić realne potrzeby zdrowotne, edukacyjne i informacyjne danej grupy uczniów (np. otyłość). Konieczne jest przy tym takie ujęcie problematyki, aby uczniowie, których ten problem dotyczy, nie czuli się  stygmatyzowani, szykanowani czy wykluczeni ze społeczności uczniowskiej i  szkolnej.

Ważne jest skorelowanie treści nauczania przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa z innymi przedmiotami,   w   tym   z   wychowaniem   fizycznym,   oraz   z   programem wychowawczo-

-profilaktycznym szkoły. Problematyka zdrowia i jego uwarunkowań należy do zagadnień bardzo złożonych, wielodyscyplinarnych.

Zajęcia mogą być uzupełniane innymi formami, wśród których wymienić  można:

  1. wizyty w instytucjach ratowniczych;